Η πρώτη ονομαστική ψηφοφορία για τη συνταγματική αναθεώρηση ολοκληρώθηκε, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας από τις σημαντικότερες θεσμικές διαδικασίες του ελληνικού πολιτεύματος. Η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε ως αναθεωρητέες τις 33 προτεινόμενες διατάξεις, χωρίς όμως καμία από αυτές να συγκεντρώσει την αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών. Οι προτάσεις έλαβαν από 158 έως 161 θετικές ψήφους, κυρίως από τη συμπολίτευση και ορισμένους ανεξάρτητους βουλευτές.
Το αποτέλεσμα αυτό έχει ιδιαίτερη συνταγματική σημασία. Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος, η παρούσα Βουλή δεν τροποποιεί το Σύνταγμα, αλλά διαπιστώνει ποιες διατάξεις μπορούν να αναθεωρηθούν. Η διαδικασία προβλέπει δύο ψηφοφορίες στην προτείνουσα Βουλή, με μεσοδιάστημα ενός μηνός, και ακολουθεί η επόμενη Αναθεωρητική Βουλή, η οποία θα καθορίσει το τελικό περιεχόμενο των νέων συνταγματικών διατάξεων.
Καθοριστικό στοιχείο της διαδικασίας είναι η πλειοψηφία με την οποία εγκρίνεται κάθε πρόταση. Εάν μια διάταξη συγκεντρώσει τουλάχιστον 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, αρκεί στη συνέχεια η απόλυτη πλειοψηφία των 151 βουλευτών στην Αναθεωρητική Βουλή. Αντίθετα, όταν –όπως συνέβη στην πρώτη αυτή ψηφοφορία– οι προτάσεις εγκρίνονται με περισσότερες από 151 αλλά λιγότερες από 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών για να ολοκληρώσει την αναθεώρηση. Η χθεσινή ψηφοφορία, επομένως, καθιστά αναγκαία την αναζήτηση ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Μεταξύ των σημαντικότερων προτεινόμενων αλλαγών περιλαμβάνονται η αναθεώρηση του άρθρου 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η τροποποίηση του άρθρου 86 σχετικά με την ποινική ευθύνη των υπουργών, αλλαγές στον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, η αξιολόγηση στη δημόσια διοίκηση, ζητήματα λειτουργίας της Δικαιοσύνης και νέες συνταγματικές εγγυήσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η διαφοροποίηση της Ντόρας Μπακογιάννη στο άρθρο που αφορά τη μία εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, όπου επέλεξε να δηλώσει «παρών», εκφράζοντας την προτίμησή της στη διατήρηση του ισχύοντος συστήματος των δύο πενταετών θητειών. Η στάση αυτή ανέδειξε ότι ακόμη και εντός της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις σε επιμέρους θεσμικά ζητήματα, χωρίς ωστόσο να επηρεάσει το συνολικό αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.
Η διαδικασία θα συνεχιστεί με δεύτερη ψηφοφορία στα τέλη Αυγούστου, όπως προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος. Η ψηφοφορία αυτή θα επιβεβαιώσει τις αναθεωρητέες διατάξεις, χωρίς όμως να καθορίσει ακόμη το περιεχόμενό τους. Το ουσιαστικό έργο της συνταγματικής αναθεώρησης θα αναληφθεί από την επόμενη Αναθεωρητική Βουλή, η οποία θα κληθεί να διαμορφώσει το τελικό κείμενο των νέων συνταγματικών διατάξεων.
Η χθεσινή διαδικασία υπενθύμισε ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν αποτελεί μια συνηθισμένη νομοθετική διαδικασία. Ο συντακτικός νομοθέτης επέλεξε ένα αυστηρό και πολυεπίπεδο σύστημα, ακριβώς για να διασφαλίζεται ότι οι θεμελιώδεις κανόνες του πολιτεύματος μεταβάλλονται μόνο μέσα από ευρεία πολιτική συναίνεση και ώριμο θεσμικό διάλογο. Υπό το πρίσμα αυτό, η πρώτη ψηφοφορία δεν έκλεισε τη συζήτηση· αντίθετα, καθόρισε το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξελιχθεί η σημαντικότερη συνταγματική διαδικασία των επόμενων ετών.
