Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο ν. 5331/2026 (ΦΕΚ Α΄ 142/18.9.2026), ο οποίος αναμορφώνει το σύστημα βαθμολογικής εξέλιξης των δημοσίων υπαλλήλων, θεσπίζει νέο πλαίσιο επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων και εισάγει πρόσθετα εργαλεία αξιολόγησης και επαγγελματικής ανάπτυξης.
Ο νόμος περιλαμβάνει συνολικά 132 άρθρα και, πέρα από τον βασικό κορμό των αλλαγών στο ανθρώπινο δυναμικό του Δημοσίου, προβλέπει την αναδιοργάνωση του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, καθώς και επιμέρους ρυθμίσεις για τις προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ, την πειθαρχική διαδικασία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την εκλογική νομοθεσία και τη λειτουργία δημόσιων φορέων
Νέο σύστημα βαθμολογικής εξέλιξης
Κεντρική επιλογή του νέου πλαισίου αποτελεί η αναμόρφωση της βαθμολογικής διάρθρωσης των θέσεων και του συστήματος προαγωγών των δημοσίων υπαλλήλων.
Τα άρθρα 4 έως 6 αντικαθιστούν τις βασικές διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα για τη βαθμολογική διάρθρωση, τον απαιτούμενο χρόνο προαγωγής και την κατάρτιση πινάκων προακτέων και μη προακτέων.
Η βαθμολογική εξέλιξη επιδιώκεται πλέον να συνδέεται περισσότερο με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων, την απόδοση και την επαγγελματική διαδρομή του υπαλλήλου. Κατά συνέπεια, το βαθμολόγιο δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένας αυτοματοποιημένος μηχανισμός εξέλιξης βάσει χρόνου υπηρεσίας, αλλά ως εργαλείο διοίκησης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού.
Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων και γραπτή εξέταση
Σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στη διαδικασία επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων.
Με τον νόμο συστήνεται Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων, στο οποίο θα πρέπει να εντάσσονται οι υπάλληλοι που επιθυμούν να διεκδικήσουν θέση ευθύνης. Η ένταξη στο Μητρώο συνδέεται, μεταξύ άλλων, με γραπτή εξέταση, ενώ καθορίζονται ειδικά κωλύματα ένταξης και λόγοι διαγραφής από αυτό.
Παράλληλα, αναδιαμορφώνονται:
- τα κριτήρια επιλογής προϊσταμένων,
- τα αρμόδια όργανα επιλογής,
- οι προπαρασκευαστικές ενέργειες και οι κύκλοι επιλογής,
- η προκήρυξη των θέσεων ευθύνης,
- οι διαδικασίες επιλογής για τις θέσεις Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης και Τμήματος,
- η τοποθέτηση, η θητεία, η παύση και η απαλλαγή των προϊσταμένων από τα καθήκοντά τους.
Η σύσταση του Μητρώου και η εισαγωγή γραπτής εξέτασης αποτελούν τις σημαντικότερες θεσμικές μεταβολές, καθώς ενισχύουν το στοιχείο της προηγούμενης πιστοποίησης των γνώσεων και ικανοτήτων των υποψηφίων για θέσεις ευθύνης.
Δείκτες Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας και αξιολόγηση
Ο νόμος παρεμβαίνει και στο σύστημα αξιολόγησης που θεσπίστηκε με τον ν. 4940/2022.
Εισάγονται Δείκτες Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας, ενώ προβλέπονται ειδικότερες ρυθμίσεις για τη βαθμολογία των αξιολογούμενων προϊσταμένων και τη διαδικασία αξιολόγησης των υπαλλήλων.
Οι σχετικές διατάξεις επιχειρούν να συνδέσουν σε ένα ενιαίο σύστημα:
- την αξιολόγηση,
- την ανάπτυξη δεξιοτήτων,
- τη βαθμολογική εξέλιξη,
- την επαγγελματική κατάρτιση,
- και τη δυνατότητα διεκδίκησης θέσεων ευθύνης.
Η πρακτική αποτελεσματικότητα του συστήματος θα εξαρτηθεί, πάντως, από τις κανονιστικές αποφάσεις που θα εκδοθούν, τα επιμέρους κριτήρια και τον τρόπο εφαρμογής των νέων δεικτών στην υπηρεσιακή πραγματικότητα.
Εκτεταμένο μέρος του νόμου αφιερώνεται στην αναδιοργάνωση και στον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.
Προβλέπεται νέα οργανωτική διάρθρωση, στην οποία περιλαμβάνονται:
- η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης,
- η Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων,
- η Ακαδημία Ηγεσίας,
- το Εργαστήριο Καινοτομίας Δημόσιων Πολιτικών,
- καθώς και νέες ψηφιακές υπηρεσίες και πληροφοριακά συστήματα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανίχνευση των αναγκών επιμόρφωσης, στην πιστοποίηση και αξιολόγηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, στην ανάπτυξη ηγετικών δεξιοτήτων και στην ψηφιακή υποστήριξη της εκπαίδευσης των στελεχών του Δημοσίου.
Ψηφιακή κάρτα εργασίας στους δημόσιους φορείς
Με αυτοτελή διάταξη προβλέπεται η καταγραφή του χρόνου εργασίας σε δημόσιους φορείς με τη χρήση ψηφιακής κάρτας εργασίας.
Η ρύθμιση εντάσσει και τον δημόσιο τομέα στη γενικότερη κατεύθυνση ψηφιακής αποτύπωσης του ωραρίου και ελέγχου της παρουσίας των εργαζομένων. Για την πλήρη εφαρμογή της θα απαιτηθούν οι προβλεπόμενες οργανωτικές και τεχνικές ενέργειες στους επιμέρους φορείς.
ΑΣΕΠ – Προσλήψεις
Ο ν. 5331/2026 περιλαμβάνει, επίσης, σειρά ειδικότερων αλλαγών στο πλαίσιο των προσλήψεων και των υπηρεσιακών μεταβολών.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:
- νέος καθορισμός συντελεστών βαρύτητας στις διαδικασίες πρόσληψης,
- δυνατότητα απόσυρσης αίτησης συμμετοχής,
- προσαύξηση της μοριοδότησης για πιστοποιημένη γνώση της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας,
- ρυθμίσεις για την πλήρωση θέσεων επί θητεία,
- αλλαγές στη διαπίστωση του κριτηρίου εντοπιότητας,
- ειδικό πλαίσιο επιλογής προϊσταμένων στο ΑΣΕΠ,
- καθώς και ρυθμίσεις για τις προσλήψεις και τις υπηρεσιακές μεταβολές κατά την προεκλογική περίοδο.
Πειθαρχικές διαδικασίες – Τοπική Αυτοδιοίκηση
Στις λοιπές διατάξεις περιλαμβάνονται παρεμβάσεις για την απλούστευση της πειθαρχικής διαδικασίας των δημοσίων υπαλλήλων, την παράταση εξέτασης εκκρεμών υποθέσεων από συλλογικά πειθαρχικά όργανα και την υπαγωγή του ειδικού ένστολου προσωπικού της Δημοτικής Αστυνομίας στο αρμόδιο Πειθαρχικό Συμβούλιο.
Παράλληλα, τροποποιούνται διατάξεις του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης σχετικά με τα έξοδα παράστασης, τα καθήκοντα ταμία, την παροχή οικονομικών ενισχύσεων στις περιφέρειες και τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων δήμων και περιφερειών.
Ο ν. 5331/2026 επιχειρεί μια συνολική παρέμβαση στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται, αξιολογούνται και επιλέγονται για θέσεις ευθύνης οι δημόσιοι υπάλληλοι.
Η σημαντικότερη αλλαγή βρίσκεται στη σταδιακή μετατόπιση από ένα σύστημα που στηριζόταν κυρίως στον χρόνο υπηρεσίας προς ένα σύστημα στο οποίο αποκτούν αυξημένη βαρύτητα οι δεξιότητες, η αξιολόγηση, η γραπτή εξέταση και η πιστοποιημένη επαγγελματική ανάπτυξη.
Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, θα είναι η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων με αντικειμενικά, διαφανή και μετρήσιμα κριτήρια, ώστε το νέο πλαίσιο να ενισχύσει πράγματι την αξιοκρατία και να μη δημιουργήσει νέες γραφειοκρατικές διαδικασίες στο εσωτερικό της δημόσιας διοίκησης.
