Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 17 Ιουλίου 2026 την ετήσια Έκθεσή της για το Κράτος Δικαίου, αξιολογώντας την κατάσταση σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Για την Ελλάδα, η φετινή αξιολόγηση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς, παρά την αναγνώριση ουσιαστικής προόδου σε επιμέρους τομείς, η Επιτροπή διατήρησε και τις τέσσερις συστάσεις που είχε απευθύνει κατά το προηγούμενο έτος, κρίνοντας ότι οι σχετικές μεταρρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Οι τέσσερις συστάσεις προς την Ελλάδα
Η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα να συνεχίσει τις προσπάθειες για την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της διαφθοράς, να βελτιώσει περαιτέρω τη διαφάνεια στη δημόσια ζωή – συμπεριλαμβανομένου του πλαισίου που διέπει την άσκηση επιρροής (lobbying) – και να λάβει πρόσθετα μέτρα για την προστασία της ελευθερίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων. Η διατήρηση των ίδιων συστάσεων υποδηλώνει ότι, παρά την πρόοδο, οι μεταρρυθμίσεις παραμένουν σε εξέλιξη και απαιτείται συνέπεια στην εφαρμογή τους.
Δικαιοσύνη: πρόοδος αλλά και διαχρονικές καθυστερήσεις
Στον τομέα της Δικαιοσύνης, η Έκθεση αναγνωρίζει τη συνέχιση του ψηφιακού μετασχηματισμού των δικαστηρίων, την προώθηση οργανωτικών μεταρρυθμίσεων και τις προσπάθειες επιτάχυνσης των διαδικασιών. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η μεγάλη διάρκεια εκδίκασης των υποθέσεων εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις του ελληνικού δικαστικού συστήματος, επηρεάζοντας τόσο την αποτελεσματική δικαστική προστασία όσο και την ασφάλεια δικαίου και το επενδυτικό περιβάλλον.
Ποιότητα νομοθέτησης και το διαχρονικό πρόβλημα της πολυνομίας
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι παρατηρήσεις της Επιτροπής για την ποιότητα της νομοθέτησης. Αν και η Έκθεση δεν χρησιμοποιεί ρητά τον όρο «πολυνομία», υπογραμμίζει την ανάγκη ουσιαστικότερης δημόσιας διαβούλευσης, καλύτερων εκτιμήσεων επιπτώσεων των νομοσχεδίων και μεγαλύτερης προβλεψιμότητας της νομοθετικής διαδικασίας. Οι επισημάνσεις αυτές συνδέονται άμεσα με το χρόνιο φαινόμενο της πολυνομίας και των συνεχών τροποποιήσεων της ελληνικής νομοθεσίας, το οποίο δυσχεραίνει την ασφάλεια δικαίου, αυξάνει το διοικητικό κόστος και επηρεάζει την ομοιόμορφη εφαρμογή του δικαίου από τη Διοίκηση και τα δικαστήρια.
Διαφθορά, διαφάνεια και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς, η Επιτροπή αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσω της εφαρμογής της εθνικής στρατηγικής, επισημαίνοντας όμως ότι απαιτούνται περαιτέρω βήματα για την αποτελεσματικότερη διερεύνηση και εκδίκαση σοβαρών υποθέσεων διαφθοράς. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη διαφάνεια της δημόσιας διοίκησης και στην αποτελεσματική εφαρμογή του πλαισίου για την άσκηση επιρροής (lobbying). Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία της συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ελευθερία του Τύπου και προστασία των δημοσιογράφων
Η Έκθεση αφιερώνει ιδιαίτερη προσοχή στην ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης. Αναγνωρίζει ορισμένες θετικές πρωτοβουλίες, αλλά εξακολουθεί να επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των δημοσιογράφων, της διαφάνειας στην ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης και της διασφάλισης ενός πραγματικά πλουραλιστικού περιβάλλοντος ενημέρωσης. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη συνέχιση των διαδικασιών που σχετίζονται με την υπόθεση χρήσης κατασκοπευτικού λογισμικού (spyware), στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης του κράτους δικαίου και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Συμπέρασμα
Η διατήρηση και των τεσσάρων συστάσεων προς την Ελλάδα δεν αναιρεί την πρόοδο που αναγνωρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αντιθέτως, καταδεικνύει ότι οι μεταρρυθμίσεις έχουν ξεκινήσει αλλά απαιτούν συνέπεια, θεσμική συνέχεια και απτά αποτελέσματα. Η αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης, η αναβάθμιση της ποιότητας της νομοθέτησης, η ενίσχυση της διαφάνειας, η καταπολέμηση της διαφθοράς και η προστασία της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης παραμένουν οι βασικοί άξονες πάνω στους οποίους θα κριθεί η περαιτέρω ενίσχυση του κράτους δικαίου στη χώρα. Για τη νομική κοινότητα, η Έκθεση αποτελεί πολύτιμο σημείο αναφοράς, καθώς αποτυπώνει τόσο την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσο και τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες των επόμενων ετών.
