Το τουρκικό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέο νομοθετικό πλαίσιο για τον αφοπλισμό και τη διάλυση του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), πραγματοποιώντας ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια τερματισμού μιας ένοπλης σύγκρουσης που διαρκεί περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες και έχει προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες θανάτους.
Ο νόμος, ο οποίος αποτελείται από 12 άρθρα, υπερψηφίστηκε από 468 βουλευτές, ενώ 88 ψήφισαν κατά και έξι απείχαν. Υποστηρίχθηκε από το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), το εθνικιστικό Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και το φιλοκουρδικό Κόμμα Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών (DEM).
Η εξέλιξη ακολουθεί την έκκληση που απηύθυνε τον Φεβρουάριο του 2025 ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν για τερματισμό του ένοπλου αγώνα. Τον Μάιο του ίδιου έτους το PKK ανακοίνωσε την απόφασή του να διαλυθεί και να καταθέσει τα όπλα.
Αναστολή ποινών και διώξεων
Ο νέος νόμος θεσπίζει έναν μηχανισμό που προσομοιάζει σε υπό όρους αμνηστία, χωρίς να προβλέπει γενική και αδιακρίτως εφαρμοζόμενη απαλλαγή από την ποινική ευθύνη.
Ανάλογα με τη βαρύτητα των πράξεων και τη νομική κατάσταση κάθε προσώπου, προβλέπεται η δυνατότητα αναστολής ή αναβολής της εκτέλεσης ποινών, των ποινικών διώξεων και των εκκρεμών δικαστικών διαδικασιών. Σκοπός είναι να διευκολυνθεί η επιστροφή και η κοινωνική επανένταξη χιλιάδων πρώην μελών του PKK που βρίσκονται κυρίως στο βόρειο Ιράκ.
Οι ρυθμίσεις δεν θα τεθούν αυτομάτως σε εφαρμογή. Προηγουμένως οι αρμόδιες τουρκικές αρχές και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας θα πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι το PKK έχει διαλυθεί πλήρως και έχει παραδώσει τον οπλισμό του. Μετά την επίσημη επιβεβαίωση και τη σχετική δημοσίευση θα αρχίσει εξάμηνη προθεσμία για την υπαγωγή των ενδιαφερομένων στις ευεργετικές διατάξεις.
Ποιοι εξαιρούνται
Από το πεδίο εφαρμογής εξαιρούνται πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για ανθρωποκτονίες από πρόθεση, καθώς και συγκεκριμένες κατηγορίες καταδικασμένων σε ισόβια κάθειρξη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ο οποίος κρατείται από το 1999.
Ο νόμος επιχειρεί, συνεπώς, να διαχωρίσει τα απλά μέλη ή όσους δεν έχουν διαπράξει ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα από τα πρόσωπα στα οποία αποδίδεται άμεση ευθύνη για ανθρωποκτονίες και άλλες βαριές πράξεις. Associated Press
Δεν αποτελεί ακόμη «λύση του Κουρδικού»
Παρά την ιστορική σημασία του, ο νέος νόμος δεν επιλύει συνολικά το Κουρδικό ζήτημα. Ρυθμίζει κυρίως τις νομικές συνέπειες του αφοπλισμού και της επιστροφής πρώην μελών του PKK, χωρίς να αντιμετωπίζει το σύνολο των πολιτικών και θεσμικών αιτημάτων της κουρδικής πλευράς.
Δεν περιλαμβάνει ευρύτερες μεταρρυθμίσεις για τα γλωσσικά και πολιτιστικά δικαιώματα των Κούρδων, την τοπική αυτοδιοίκηση ή την αναθεώρηση της αυστηρής αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας. Δεν μεταβάλλει, επίσης, το καθεστώς κράτησης του Οτσαλάν.
Το φιλοκουρδικό DEM χαρακτήρισε τη νομοθετική παρέμβαση αφετηρία και όχι ολοκλήρωση της ειρηνευτικής διαδικασίας. Αντίστοιχα, η κυβέρνηση την εντάσσει στο πολιτικό σχέδιο για μία «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία». Reuters
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των εγγυήσεων του νόμου, την πραγματική ολοκλήρωση του αφοπλισμού και, κυρίως, από το εάν το πρώτο αυτό βήμα θα ακολουθηθεί από ουσιαστικές δημοκρατικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις.
