Μία από τις σημαντικότερες δίκες για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον άρχισε σε ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ στην Καλιφόρνια, με τη Meta να κατηγορείται ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με σκοπό να προκαλεί καταναγκαστική χρήση από παιδιά και εφήβους.
Στην παρούσα διαδικασία συμμετέχουν ως ενάγουσες η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ. Η υπόθεση, ωστόσο, αποτελεί μέρος ευρύτερης δικαστικής ενέργειας που άρχισε το 2023 από 29 αμερικανικές Πολιτείες. Οι αξιώσεις των υπόλοιπων Πολιτειών αναμένεται να εξεταστούν σε μεταγενέστερες δίκες.
Κατά την έναρξη της διαδικασίας, η εκπρόσωπος της εισαγγελικής αρχής Μέγκαν Ο’Νιλ υποστήριξε ότι η Meta προσέλκυσε τους ανήλικους χρήστες, συνέλεξε τα δεδομένα τους και απέκρυψε την αλήθεια για τους κινδύνους των υπηρεσιών της. Οι Πολιτείες ισχυρίζονται ότι η εταιρεία εκμεταλλεύτηκε συνειδητά την ψυχολογική ευαλωτότητα των παιδιών, με βασικό στόχο την αύξηση της συμμετοχής των χρηστών και των διαφημιστικών εσόδων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται λειτουργίες όπως η αδιάκοπη κύλιση της οθόνης, η αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου, οι συνεχείς ειδοποιήσεις, τα φίλτρα επεξεργασίας της εμφάνισης και τα συστήματα αλγοριθμικών προτάσεων. Σύμφωνα με την αγωγή, οι μηχανισμοί αυτοί δεν αποτελούν ουδέτερα τεχνολογικά χαρακτηριστικά, αλλά σχεδιαστικές επιλογές που αποσκοπούν στη διατήρηση της προσοχής των ανηλίκων για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι ενάγουσες Πολιτείες επικαλούνται εσωτερικές έρευνες και επικοινωνίες στελεχών της Meta, οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς τους, δείχνουν ότι η εταιρεία γνώριζε τις πιθανές συνέπειες της υπερβολικής χρήσης για την ψυχική υγεία των εφήβων. Οι επιπτώσεις που αποδίδονται στις πλατφόρμες περιλαμβάνουν διαταραχές ύπνου, άγχος, κατάθλιψη, προβλήματα εικόνας σώματος και απομάκρυνση από τη σχολική και κοινωνική ζωή.
Ένα δεύτερο σκέλος της υπόθεσης αφορά τη συλλογή προσωπικών δεδομένων παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς προηγούμενη και επαληθεύσιμη γονική συγκατάθεση. Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η πρακτική αυτή παραβιάζει τον ομοσπονδιακό νόμο για την προστασία της ιδιωτικής ζωής των παιδιών στο διαδίκτυο, γνωστό ως COPPA, καθώς και τη νομοθεσία περί προστασίας των καταναλωτών.
Η Meta αρνείται τις κατηγορίες. Υποστηρίζει ότι οι ισχυρισμοί απομονώνουν εσωτερικά έγγραφα από το πραγματικό τους πλαίσιο και παραβλέπουν τις επενδύσεις που έχει πραγματοποιήσει για την ασφάλεια των ανηλίκων. Η εταιρεία επικαλείται εργαλεία γονικού ελέγχου, περιορισμούς στην επικοινωνία ενηλίκων με παιδιά και ειδικές ρυθμίσεις για τους λογαριασμούς εφήβων.
Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες. Μεταξύ των προσώπων που ενδέχεται να καταθέσουν περιλαμβάνονται ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι. Οι ένορκοι θα εκδώσουν συμβουλευτική ετυμηγορία, ενώ την τελική απόφαση για την ευθύνη της εταιρείας θα λάβει η ομοσπονδιακή δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς.
Η έκβαση μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε ιδιαίτερα υψηλές χρηματικές κυρώσεις, αλλά και σε υποχρεωτικές αλλαγές στον σχεδιασμό του Facebook και του Instagram. Το κεντρικό νομικό ερώτημα είναι εάν τα χαρακτηριστικά που ενισχύουν τη συμμετοχή των χρηστών αποτελούν απλές επιχειρηματικές επιλογές ή εάν μετατρέπουν τις πλατφόρμες σε προϊόντα σχεδιασμένα να προκαλούν εξάρτηση στους ανηλίκους.
