Μία από τις σημαντικότερες δικαστικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ σχετικά με τις επιπτώσεις των social media στους ανηλίκους οδηγείται σε συμβιβασμό. Η Meta συμφώνησε με συμμαχία Πολιτειών και άλλων αμερικανικών δικαιοδοσιών σε πλαίσιο που προβλέπει πληρωμές έως 17,1 δισ. δολάρια, αλλά και εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram για τους ανήλικους χρήστες. Η συμφωνία τελεί ακόμη υπό δικαστική έγκριση.
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη νομική σημασία επειδή οι αξιώσεις δεν περιορίστηκαν στο επιβλαβές περιεχόμενο που αναρτούν τρίτοι. Οι Πολιτείες υποστήριξαν ότι η ίδια η Meta σχεδίασε χαρακτηριστικά των πλατφορμών της –όπως αλγοριθμικές προτάσεις, συνεχείς ειδοποιήσεις και το «infinite scroll»– με τρόπο που ενθαρρύνει την παρατεταμένη και καταναγκαστική χρήση από παιδιά και εφήβους.
Αυτή ακριβώς η μετατόπιση αποτελεί ίσως το σημαντικότερο νομικό στοιχείο της υπόθεσης.
Η κλασική συζήτηση για την ευθύνη των διαδικτυακών πλατφορμών στις ΗΠΑ επικεντρωνόταν επί χρόνια στο Section 230 του Communications Decency Act, το οποίο παρέχει σημαντική προστασία στις πλατφόρμες έναντι ευθύνης για περιεχόμενο που δημιουργούν τρίτοι.
Το νέο κύμα litigation επιχειρεί όμως να μεταφέρει το κέντρο βάρους από το «ποιος δημοσίευσε το περιεχόμενο» στο «ποιος σχεδίασε το προϊόν και με ποιον τρόπο».
Η διάκριση αυτή αποτυπώθηκε με εντυπωσιακό τρόπο λίγες εβδομάδες νωρίτερα στο Νέο Μεξικό.
Στις 7 Αυγούστου 2026, δικαστήριο της Πολιτείας διέταξε τη Meta να καταβάλει επιπλέον 567 εκατ. δολάρια, τα οποία μαζί με προηγούμενη κύρωση 375 εκατ. δολαρίων ανεβάζουν τη συνολική οικονομική επιβάρυνση στα 942 εκατ. δολάρια. Παράλληλα επέβαλε πενταετές πλαίσιο δικαστικά εποπτευόμενων μεταρρυθμίσεων στο Facebook και στο Instagram.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι το δικαστήριο χαρακτήρισε τις πλατφόρμες της Meta public nuisance και απέρριψε τον ισχυρισμό ότι το Section 230 απέκλειε τη συγκεκριμένη αξίωση. Κατά το δικαστήριο, η υπόθεση δεν επιχειρούσε να καταστήσει τη Meta υπεύθυνη ως «publisher or speaker» περιεχομένου τρίτων, αλλά αφορούσε, μεταξύ άλλων, προϊόντα και χαρακτηριστικά που η ίδια είχε σχεδιάσει.
Τι αλλάζει για τους ανήλικους χρήστες
Ο νέος συμβιβασμός δεν περιορίζεται στην καταβολή χρημάτων.
Η Meta αναλαμβάνει να εφαρμόσει συγκεκριμένους περιορισμούς για χρήστες κάτω των 18 ετών. Μεταξύ άλλων προβλέπεται συνολικό ημερήσιο όριο δύο ωρών σε Facebook και Instagram, αποκλεισμός πρόσβασης από τα μεσάνυχτα έως τις 6 π.μ., περιορισμός των notifications κατά τις σχολικές και νυχτερινές ώρες και παρεμβάσεις μετά από 60 και 90 λεπτά ημερήσιας χρήσης.
Προβλέπονται επίσης ενισχυμένοι μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας, δυνατότητα μη αλγοριθμικής ροής περιεχομένου, αυξημένα parental controls και πρόσθετοι περιορισμοί στην έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο. Για την απενεργοποίηση ορισμένων προστατευτικών ρυθμίσεων θα απαιτείται γονική συναίνεση.
Η ίδια η Meta παρουσιάζει τη συμφωνία ως ένα νέο πρότυπο προστασίας των εφήβων και καλεί TikTok και YouTube να υιοθετήσουν αντίστοιχα μέτρα.
Ένας συμβιβασμός χωρίς παραδοχή ευθύνης
Υπάρχει, ωστόσο, μία κρίσιμη νομική διάκριση. Η Meta δεν παραδέχεται υπαιτιότητα ή παράνομη συμπεριφορά στο πλαίσιο του συμβιβασμού. Συνεπώς, δεν πρόκειται για δικαστική απόφαση που κρίνει επί της ουσίας τις συγκεκριμένες αξιώσεις των Πολιτειών.
Αυτό διαφοροποιεί τη συμφωνία από την απόφαση του Νέου Μεξικού, όπου υπήρξε πραγματική δικαστική κρίση για το public nuisance και για την επίκληση του Section 230.
Οι δύο εξελίξεις, όμως, αν εξεταστούν μαζί, δείχνουν μία ευρύτερη μεταβολή.
Το ερώτημα για τις μεγάλες πλατφόρμες δεν είναι πλέον μόνο εάν αφαίρεσαν εγκαίρως ένα παράνομο ή επιβλαβές post. Είναι πλέον και εάν ο σχεδιασμός του ίδιου του ψηφιακού προϊόντος δημιουργεί προβλέψιμους κινδύνους για τους ανήλικους χρήστες.
Η μετάβαση από την ευθύνη για το content στην ευθύνη για το design μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις του δικαίου των ψηφιακών πλατφορμών τα επόμενα χρόνια.
