Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ στέλνει πλέον σαφές μήνυμα προς τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν αλγορίθμους και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τη διαμόρφωση τιμών: η τεχνολογία δεν μπορεί να λειτουργεί ως πρόσχημα για παραβίαση του δικαίου ανταγωνισμού.
Η Αντιμονοπωλιακή Διεύθυνση του Υπουργείου έχει καταστήσει σαφές ότι η χρήση κοινών λογισμικών τιμολόγησης, ιδίως όταν αυτά τροφοδοτούνται με μη δημόσια και εμπορικά ευαίσθητα δεδομένα ανταγωνιστών, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ποινική διερεύνηση. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν η τιμή καθορίζεται από άνθρωπο ή από αλγόριθμο, αλλά αν η διαδικασία οδηγεί σε συντονισμό της εμπορικής συμπεριφοράς επιχειρήσεων που κανονικά θα έπρεπε να ανταγωνίζονται μεταξύ τους.
Η συζήτηση αυτή έχει ενταθεί μετά την υπόθεση RealPage, η οποία αφορούσε λογισμικό διαχείρισης ενοικίων που χρησιμοποιούσαν ιδιοκτήτες και διαχειριστές ακινήτων. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε υποστηρίξει ότι το σύστημα αξιοποιούσε εμπιστευτικά δεδομένα ανταγωνιστών και παρήγαγε προτάσεις τιμών, διευκολύνοντας την ευθυγράμμιση των ενοικίων. Η υπόθεση οδήγησε σε συμφωνία, με περιορισμούς στη χρήση μη δημόσιων δεδομένων και υποχρεώσεις συμμόρφωσης.
Η νέα γραμμή των αμερικανικών αρχών έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι μεταφέρει την παραδοσιακή έννοια της σύμπραξης σε ένα ψηφιακό περιβάλλον. Στο παρελθόν, η παράνομη συνεννόηση συνδεόταν κυρίως με άμεσες επαφές μεταξύ ανταγωνιστών. Σήμερα, όμως, η ίδια λειτουργία μπορεί να επιτυγχάνεται μέσω κοινών πλατφορμών, κοινών βάσεων δεδομένων ή αλγορίθμων που «μαθαίνουν» από την αγορά και προτείνουν τιμές με τρόπο που περιορίζει τον ανταγωνισμό.
Οι αμερικανικές αρχές δεν απαγορεύουν γενικά την αλγοριθμική τιμολόγηση. Αναγνωρίζουν ότι τέτοια εργαλεία μπορεί να είναι νόμιμα και χρήσιμα. Το πρόβλημα ανακύπτει όταν ο αλγόριθμος γίνεται μηχανισμός ανταλλαγής ευαίσθητων πληροφοριών ή όταν οι επιχειρήσεις γνωρίζουν ότι τα δεδομένα τους θα χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση τιμών ανταγωνιστών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η τεχνολογική μορφή της πρακτικής δεν αλλάζει την αντιμονοπωλιακή της αξιολόγηση.
Η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα όχι μόνο τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, αλλά και κάθε κλάδο που χρησιμοποιεί δυναμική τιμολόγηση: ακίνητα, τουρισμός, μεταφορές, ηλεκτρονικό εμπόριο, ασφαλιστικές υπηρεσίες και πλατφόρμες διαμεσολάβησης. Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι ότι η συμμόρφωση δεν μπορεί να περιορίζεται στο τελικό αποτέλεσμα της τιμής. Πρέπει να καλύπτει και τα δεδομένα που εισάγονται στο σύστημα, τη λειτουργία του λογισμικού, τις συμβατικές σχέσεις με τον πάροχο και τη δυνατότητα τρίτων ανταγωνιστών να επηρεάζουν ή να ωφελούνται από τις ίδιες πληροφορίες.
Η αυστηρότερη προσέγγιση του Υπουργείου Δικαιοσύνης δείχνει ότι το δίκαιο ανταγωνισμού εισέρχεται σε μια νέα φάση. Η σύμπραξη δεν χρειάζεται πλέον να έχει τη μορφή κλειστής συνάντησης ή ρητής συμφωνίας. Μπορεί να κρύβεται σε κώδικα, δεδομένα και αυτοματοποιημένες προτάσεις τιμών. Και για τις αρχές ανταγωνισμού των ΗΠΑ, το μήνυμα είναι πλέον σαφές: όταν ο αλγόριθμος λειτουργεί ως μηχανισμός συντονισμού, η ευθύνη παραμένει ανθρώπινη και νομικά ελεγκτέα.
