Νέα νομική αβεβαιότητα δημιουργείται γύρω από το πλαίσιο μεταφοράς προσωπικών δεδομένων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ στην υπόθεση Trump v. Slaughter. Η απόφαση δεν αφορά άμεσα τον GDPR ή τις διεθνείς διαβιβάσεις δεδομένων. Θέτει όμως υπό αμφισβήτηση ένα σημαντικό στοιχείο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε το ισχύον EU–US Data Privacy Framework: την ανεξαρτησία της αμερικανικής Federal Trade Commission (FTC).
Το EU–US Data Privacy Framework (DPF) αποτελεί από τον Ιούλιο του 2023 τη βασική θεσμική γέφυρα που επιτρέπει τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων από την ΕΕ προς πιστοποιημένες επιχειρήσεις στις ΗΠΑ χωρίς να απαιτείται η χρήση πρόσθετου μηχανισμού διαβίβασης, όπως οι τυποποιημένες συμβατικές ρήτρες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε τότε ότι οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν, για τις ανάγκες του συγκεκριμένου πλαισίου, επίπεδο προστασίας ουσιαστικά ισοδύναμο με εκείνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι άλλαξε με την Trump v. Slaughter
Στις 29 Ιουνίου 2026, το US Supreme Court εξέδωσε την απόφασή του στην υπόθεση Trump v. Slaughter, η οποία αφορούσε την εξουσία του Αμερικανού Προέδρου να παύει μέλη της Federal Trade Commission.
Με πλειοψηφία 6-3, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε αντισυνταγματικούς τους νομοθετικούς περιορισμούς στην εξουσία του Προέδρου να απομακρύνει Commissioners της FTC, ενισχύοντας σημαντικά τον προεδρικό έλεγχο επί της συγκεκριμένης ομοσπονδιακής αρχής.
Η FTC έχει σημαντικό ρόλο στην επιβολή των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν οι αμερικανικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο του DPF. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε λάβει υπόψη τον θεσμικό και εποπτικό ρόλο της όταν εξέδωσε την απόφαση επάρκειας για τις ΗΠΑ.
Εάν όμως η FTC βρίσκεται πλέον υπό ισχυρότερο έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας, τίθεται το ερώτημα κατά πόσον εξακολουθούν να ισχύουν ορισμένες από τις θεσμικές παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η ευρωπαϊκή απόφαση.
Παρέμβαση και από τον Max Schrems
Η οργάνωση προστασίας προσωπικών δεδομένων noyb, που ίδρυσε ο Αυστριακός ακτιβιστής Max Schrems, αντέδρασε αμέσως στην αμερικανική απόφαση.
Υποστηρίζει ότι η ανεξαρτησία της FTC αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του συστήματος εποπτείας που έλαβε υπόψη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ότι η νέα απόφαση του Supreme Court επιβάλλει επανεξέταση της επάρκειας του αμερικανικού συστήματος.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία
Ο Schrems βρίσκεται πίσω από τις δύο μεγάλες δικαστικές ανατροπές που προηγήθηκαν στις διαβιβάσεις δεδομένων ΕΕ–ΗΠΑ. Το 2015 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε το καθεστώς Safe Harbor στην υπόθεση που έγινε γνωστή ως Schrems I. Το 2020, με τη Schrems II, ακύρωσε και τον διάδοχό του, το Privacy Shield, κρίνοντας ότι δεν παρείχε επαρκείς εγγυήσεις έναντι της πρόσβασης των αμερικανικών αρχών στα δεδομένα Ευρωπαίων πολιτών.
Ακολούθησε το σημερινό Data Privacy Framework.
Προς ένα «Schrems III»;
Η πιθανότητα μιας τρίτης μεγάλης δικαστικής σύγκρουσης είναι επομένως υπαρκτή. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η απόφαση Trump v. Slaughter ακυρώνει αυτομάτως το DPF.
Το πλαίσιο εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ και οι επιχειρήσεις μπορούν να συνεχίσουν να βασίζονται στην απόφαση επάρκειας για διαβιβάσεις προς πιστοποιημένους αμερικανικούς οργανισμούς. Η αμερικανική απόφαση δημιουργεί ένα νέο επιχείρημα για μελλοντική αμφισβήτηση της νομιμότητας του συστήματος, όχι αυτόματη κατάργησή του.
Υπάρχει μάλιστα και αντίθετη νομική άποψη. Αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν πρέπει να ταυτίζεται η θέση της FTC με τον ξεχωριστό μηχανισμό έννομης προστασίας που δημιουργήθηκε για την πρόσβαση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών σε ευρωπαϊκά δεδομένα και ότι οι συνέπειες της Trump v. Slaughter για ολόκληρο το DPF δεν είναι τόσο αυτόματες όσο υποστηρίζουν οι επικριτές του.
Γιατί το θέμα αφορά χιλιάδες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Η συζήτηση δεν είναι αμιγώς θεωρητική.Cloud υπηρεσίες, διαδικτυακή διαφήμιση, πλατφόρμες, εφαρμογές και πλήθος επιχειρηματικών υπηρεσιών προϋποθέτουν καθημερινές ροές προσωπικών δεδομένων μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Μια ενδεχόμενη νέα ανατροπή του DPF θα ανάγκαζε πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επανεξετάσουν τους μηχανισμούς των διεθνών διαβιβάσεών τους, με μεγαλύτερη έμφαση στις Standard Contractual Clauses (SCCs) και στις αξιολογήσεις του επιπέδου προστασίας που παρέχει η τρίτη χώρα.
Προς το παρόν, συνεπώς, δεν βρισκόμαστε ακόμη μπροστά σε ένα Schrems III. Η Trump v. Slaughter, όμως, προσθέτει έναν νέο και σημαντικό παράγοντα στην ήδη εύθραυστη νομική ισορροπία που επιτρέπει τη μεταφορά τεράστιου όγκου ευρωπαϊκών προσωπικών δεδομένων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρωτογενείς και επίσημες πηγές
European Data Protection Board – EU–US Data Privacy Framework
EDPB – Πρώτη αξιολόγηση της απόφασης επάρκειας για το EU–US Data Privacy Framework
