Η Οδηγία για το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών καθιερώνει το δικαίωμα των υπόπτων ή κατηγορουμένων να έχουν πρόσβαση σε δικηγόρο σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένου του σταδίου της εξέτασής τους από τις αρχές.
Στο πλαίσιο των παρόντων διαδικασιών λόγω παράβασης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ουγγαρία και η Τσεχική Δημοκρατία παρέβησαν τις υποχρεώσεις τους βάσει της Οδηγίας, διότι η εθνική τους νομοθεσία επιτρέπει γενικά στις αρχές να εξετάζουν υπόπτους ή κατηγορουμένους χωρίς την παρουσία του δικηγόρου τους, εάν ο δικηγόρος δεν εμφανιστεί εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.
Αντιθέτως, η Ουγγαρία και η Τσεχική Δημοκρατία υποστηρίζουν ότι το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο, όπως προβλέπεται από την Οδηγία, τηρείται εφόσον τα πρόσωπα αυτά έχουν τη δυνατότητα να έχουν δικηγόρο παρόντα. Κατά την άποψή τους, συνεπώς, η δυνατότητα διενέργειας εξέτασης όταν ο δικηγόρος δεν εμφανιστεί εντός ορισμένου χρόνου δεν συνιστά παρέκκλιση από το δικαίωμα αυτό.
Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι η ουγγρική νομοθεσία δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη που να εφαρμόζει τις ειδικές απαιτήσεις της Οδηγίας σχετικά με την παραίτηση από το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο, οι οποίες απαιτούν ο ύποπτος ή κατηγορούμενος να ενημερώνεται για τις συνέπειες μιας τέτοιας παραίτησης.
Η Ουγγαρία, ωστόσο, ισχυρίζεται ότι στο νομικό της σύστημα το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο παραίτησης και, ως εκ τούτου, θεωρεί ότι δεν είναι αναγκαία η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων της Οδηγίας.
Στις προτάσεις της που δημοσιεύθηκαν σήμερα, η Γενική Εισαγγελέας Tamara Ćapeta εκτιμά ότι η Ουγγαρία και η Τσεχική Δημοκρατία παρέβησαν τις υποχρεώσεις τους βάσει του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Γενική Εισαγγελέας θεωρεί ότι η Οδηγία προβλέπει ένα γενικό δικαίωμα των υπόπτων ή κατηγορουμένων να έχουν τον δικηγόρο τους παρόντα κατά την εξέταση από τις αρχές, εκτός εάν το δικαίωμα αυτό έχει παραιτηθεί ή εάν εφαρμόζεται κάποια παρέκκλιση που προβλέπεται στην Οδηγία.
Κατά συνέπεια, η ουγγρική και η τσεχική νομοθεσία, η οποία επιτρέπει κατά γενικό κανόνα την εξέταση των προσώπων αυτών χωρίς την παρουσία δικηγόρου απλώς επειδή ο δικηγόρος δεν μπόρεσε να εμφανιστεί εντός της καθορισμένης προθεσμίας, αντίκειται στην Οδηγία.
Απαντώντας στα επιχειρήματα των διαδίκων, η Γενική Εισαγγελέας υπογραμμίζει ότι μια τέτοια ερμηνεία συνάδει με το γράμμα και το πλαίσιο της Οδηγίας και ότι μια αντίθετη ερμηνεία θα υπονόμευε τον σκοπό της, ο οποίος είναι να εξασφαλιστεί ένα κοινό επίπεδο δικαιωμάτων δίκαιης δίκης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Γενική Εισαγγελέας θεωρεί επίσης ότι, δεδομένου ότι το ουγγρικό δίκαιο επιτρέπει στους υπόπτους ή κατηγορουμένους να επιλέξουν να μην ασκήσουν το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο, το αποτέλεσμα αυτό είναι στην πράξη ισοδύναμο με παραίτηση από το δικαίωμα. Το γεγονός ότι μια τέτοια νομική έννοια δεν αναγνωρίζεται τυπικά στην ουγγρική έννομη τάξη δεν απαλλάσσει το κράτος μέλος από την υποχρέωση να μεταφέρει πλήρως και επαρκώς τις διατάξεις της Οδηγίας.
