Σημαντικές διευκρινίσεις για τη φορολογική κατοικία των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρέχει το Δικαστήριο της ΕΕ με την απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2026 στην υπόθεση C‑275/25, Kolwager.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο ειδικός κανόνας διατήρησης της φορολογικής κατοικίας στο κράτος προέλευσης καταλαμβάνει και τον φόρο δωρεάς. Διευκρίνισε επίσης ότι η μεταγενέστερη μεταφορά της πραγματικής κατοικίας σε άλλο κράτος μέλος, για προσωπικούς λόγους, δεν συνεπάγεται απώλεια της προστασίας αυτής.
Δωρεά από την Αυστρία σε εργαζόμενο της ΕΤΕπ
Η διαφορά αφορά εργαζόμενο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ο οποίος εγκατέλειψε την Αυστρία το 1995 και εγκαταστάθηκε στο Λουξεμβούργο για να αναλάβει τα καθήκοντά του.
Μετά τον γάμο του, το 2010, μετακόμισε στη Γερμανία, συνεχίζοντας παράλληλα να χρησιμοποιεί το διαμέρισμά του στο Λουξεμβούργο. Το 2013 έλαβε χρηματική δωρεά από τον αδελφό του, κάτοικο Αυστρίας.
Η γερμανική φορολογική αρχή επέβαλε φόρο στη δωρεά, θεωρώντας ότι είχε αποκτήσει πρόσθετη φορολογική κατοικία στη Γερμανία. Ο εργαζόμενος προσέφυγε, επικαλούμενος το Πρωτόκολλο αριθ. 7 περί προνομίων και ασυλιών της ΕΕ, το οποίο προβλέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη διατήρηση της φορολογικής κατοικίας στο κράτος προέλευσης.
Το Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο της Γερμανίας υπέβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο ΔΕΕ.
Ο φόρος δωρεάς εμπίπτει στον ειδικό κανόνα
Το Πρωτόκολλο αναφέρεται ρητά στους φόρους εισοδήματος και περιουσίας και στα κληρονομικά τέλη, χωρίς αντίστοιχη ρητή μνεία του φόρου δωρεάς.
Το ΔΕΕ έκρινε, ωστόσο, ότι οι σχετικές έννοιες έχουν αυτοτελές περιεχόμενο στο δίκαιο της Ένωσης. Ο φόρος δωρεάς εμφανίζει ουσιώδη κοινά χαρακτηριστικά με τη φορολογία κληρονομιών και εισοδήματος, καθώς επιβάλλεται στη χωρίς αντάλλαγμα μεταβίβαση περιουσίας ή στον πλουτισμό που προκύπτει από αυτήν.
Η εξαίρεσή του θα μπορούσε να οδηγήσει σε δύο διαφορετικές φορολογικές κατοικίες: μία για τους φόρους που κατονομάζονται στο Πρωτόκολλο και μία για τις δωρεές. Αυτό θα αντέβαινε στον σκοπό της απλής και προβλέψιμης ρύθμισης της φορολογικής κατάστασης του προσωπικού της ΕΕ.
Παράλληλα, θα δημιουργούσε κίνδυνο παράκαμψης της φορολογίας κληρονομιών του κράτους προέλευσης μέσω δωρεών που υπάγονται σε ευνοϊκότερους κανόνες άλλου κράτους.
Η πραγματική κατοικία δεν καθορίζει αυτομάτως τη φορολογική
Για το δεύτερο ερώτημα, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι υπάλληλος που εγκαταστάθηκε αρχικά σε άλλο κράτος μέλος για την άσκηση των καθηκόντων του και στη συνέχεια μετακόμισε, για προσωπικούς λόγους, σε τρίτο κράτος μέλος διατηρεί τη φορολογική κατοικία του στο κράτος προέλευσης, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο.
Η απόφαση διακρίνει την πραγματική διαμονή από τη φορολογική κατοικία που προσδιορίζεται βάσει του ειδικού ενωσιακού καθεστώτος. Δεν θεσπίζει γενική απαλλαγή από τον φόρο δωρεάς: αποσαφηνίζει τον κανόνα φορολογικής κατοικίας και διαφυλάσσει τη φορολογική εξουσία του κράτους προέλευσης.
Η επίλυση της συγκεκριμένης διαφοράς εναπόκειται πλέον στο γερμανικό δικαστήριο.
