Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των δέκα κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Καναδά, γνωστής ως CETA. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ επαναφέρει πλέον το ζήτημα με ιδιαίτερη ένταση, καθώς επιδιώκει να ενισχύσει τις οικονομικές και στρατηγικές σχέσεις της χώρας του με την Ευρώπη.
Η CETA υπογράφηκε το 2016 και εφαρμόζεται προσωρινά από τον Σεπτέμβριο του 2017. Κατά την προσωρινή εφαρμογή της καταργήθηκε περίπου το 98% των υφιστάμενων δασμών, διευκολύνοντας σημαντικά τις εμπορικές συναλλαγές. Για να τεθεί, όμως, πλήρως σε ισχύ, απαιτείται η επικύρωσή της από όλα τα κράτη-μέλη, επειδή αποτελεί «μικτή συμφωνία»: περιλαμβάνει δηλαδή τόσο ζητήματα αποκλειστικής αρμοδιότητας της ΕΕ όσο και θέματα που παραμένουν στην αρμοδιότητα των κρατών.
Μέχρι σήμερα την έχουν επικυρώσει 17 από τα 27 κράτη-μέλη. Εκτός από την Ελλάδα, εκκρεμότητα υπάρχει στο Βέλγιο, στη Βουλγαρία, στην Κύπρο, στη Γαλλία, στην Ουγγαρία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στην Πολωνία και στη Σλοβενία. Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η νέα καναδική πίεση έχει ισχυρό γεωπολιτικό υπόβαθρο. Ο Καναδάς επιδιώκει να περιορίσει την εμπορική εξάρτησή του από τις ΗΠΑ και να αναπτύξει στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, οι πρώτες ύλες, η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υπηρεσίες. Η πλήρης εφαρμογή της CETA θα παρείχε σταθερότερο θεσμικό πλαίσιο για τις επενδύσεις και θα επέτρεπε την ενεργοποίηση των τμημάτων της συμφωνίας που δεν καλύπτονται από την προσωρινή εφαρμογή.
Τα οικονομικά αποτελέσματα που επικαλούνται οι υποστηρικτές της είναι σημαντικά. Από το 2017 το διμερές εμπόριο αγαθών μεταξύ Καναδά και ΕΕ έχει αυξηθεί πάνω από 75%, ενώ το εμπόριο υπηρεσιών σχεδόν διπλασιάστηκε. Καναδική κυβέρνηση
Για την Ελλάδα, η επικύρωση θα μπορούσε να διευρύνει τις δυνατότητες εξαγωγής αγροδιατροφικών προϊόντων, φαρμάκων, δομικών υλικών και υπηρεσιών, αλλά και να προσελκύσει καναδικές επενδύσεις. Παράλληλα, όμως, χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση της προστασίας των ελληνικών προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης, των συνεπειών για τον αγροτικό τομέα και του συστήματος επίλυσης διαφορών μεταξύ επενδυτών και κρατών.
Αυτό είναι και το δυσκολότερο πολιτικό σημείο της CETA. Οι επικριτές της φοβούνται ότι η ενισχυμένη προστασία των ξένων επενδυτών μπορεί να περιορίσει έμμεσα την κανονιστική ελευθερία των κρατών σε τομείς όπως η δημόσια υγεία, το περιβάλλον και η αγροτική πολιτική. Αντίθετα, οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι οι σχετικές εγγυήσεις δημιουργούν ένα προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον χωρίς να καταργούν το δικαίωμα του κράτους να νομοθετεί.
Συνεπώς, η Ελλάδα δεν καλείται απλώς να εγκρίνει μια συμφωνία κατάργησης δασμών. Καλείται να αποφασίσει εάν η CETA, όπως εφαρμόζεται και όπως πρόκειται να ολοκληρωθεί, διασφαλίζει επαρκώς τα ελληνικά προϊόντα, τη δημόσια ρύθμιση και τα εθνικά οικονομικά συμφέροντα.
