ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ
Πρώτιστο καθήκον των λειτουργών της δικαιοσύνης (δικαστών και δικηγόρων) είναι η διαφύλαξη του κύρους της Δικαιοσύνης και της ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών.
1.Δεν μπορεί κανείς να αμφιβάλει ότι η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να υπάρχει ως υψίστη λειτουργία του πολιτεύματος αν δεν είναι Ανεξάρτητη, πράγμα που κατοχυρώνεται στα άρθρα 26,87 παρ 2,93 παρ 4,95 παρ 5 του Συντάγματος. Η ανεξάρτητη, αμερόληπτη λειτουργία της Δικαιοσύνης που πρέπει να μετουσιώνεται σε καθημερινή πράξη από τον καθένα μας σε όποια θέση και αν βρίσκεται. Η Δικαιοσύνης είναι κάτι το αυτονόητο και απόλυτα ταυτισμένο με την Ελευθερία και ουσιώδης προϋπόθεση του Δημοκρατικού μας Πολιτεύματος. Η δικαιοσύνη χρειάζεται συνεχή φροντίδα, διαφάνεια, ηρεμία και αυστηρή τήρηση των κανόνων και διαδικασιών
Η δικαιοσύνη δέχεται επίθεση από την αποδυνάμωση των θεσμών και με την υπονόμευση της Ανεξαρτησίας της, με συνέπεια την απώλεια της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το ίδιο το δημοκρατικό σύστημα.
Όλοι ψάχνουν «εξιλαστήρια θύματα» στην Δικαιοσύνη και πρώτα απ’ όλα όσοι έχουν καθήκον να την διαφυλάσσουν και να την προστατεύουν. Θέτει στο στόχαστρο ο δημόσιος λόγος θεσμούς που αν μη τι άλλο με τα όποια προβλήματά τους, τις ατέλειές τους, είναι πυλώνες της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου.
Την απάντηση στο πρόβλημα έδωσε ο μέγας Δημητρακόπουλος που συμμετείχε στην πρώτη κυβέρνηση Βενιζέλου αναλαμβάνοντας υπουργός Δικαιοσύνης στις 6 Οκτωβρίου (1910) :«Ο δικαστικός κλάδος παραμένει μεμονωμένος και αφρούρητος να υπονομεύηται πανταχόθεν και να δολοφονείται εκ των πλευρών»
2.Με αφορμή συγκεκριμένες υποθέσεις που απασχολούν το «λαϊκό αίσθημα» λέγονται και γράφονται αδιανόητες φράσεις και παράλληλα έχει διαμορφωθεί χαμηλή, αντίληψη των πολιτών για την ανεξαρτησία και την απονομή της δικαιοσύνης.
Σαυτό το σημείο ο δημόσιος εκρηκτικός λόγος ορισμένων λειτουργών της δικαιοσύνης δυναμιτίζει την ανάγκη για καταλλαγή. Νέο επεισόδιο στον μακρό «εμφύλιο» υπήρξε η ανεπίκαιρη διοργάνωση από την ΕνΔΕ «Διεθνούς Ημερίδας με θέμα την αντιμετώπιση των ακραίων συμπεριφορών των δικηγόρων» με αυστηρή συμμέτοχή αποκλειστικά δικαστών της πολιτικής δικαιοσύνης και χωρίς να κληθεί η επιστημονική κοινότητα αλλά και οι δικηγορικοί σύλλογοι!!!Είναι δικαίωμα των δικαστών να συζητήσουν το ζήτημα μόνοι . Διερωτώμαι μήπως θα έπρεπε να ακούσουν την επιστήμη(τους καθηγητές της νομικής) και τους ενδιαφερομένους «συλλειτουργούς της δικαιοσύνης» και να πληροφορηθούν την λειτουργία των πειθαρχικών οργάνων των δικηγόρων. Τα πειθαρχικά όργανψ των δικηγόρων ελέγχονται ασφυκτικά από την ηγεσία της δικαιοσύνης. Σύμφωνα με τον κώδικα δικηγόρων(άρθρο 159) την εποπτεία των πειθαρχικών συμβουλίων έχει ο Εισαγγελέας του ΑΠ, το δε Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο συγκροτείται από τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, έναν αρεοπαγίτη και τρεις δικηγόρους (άρθρο 148 παρ2).Διερωτώμαι αν είναι αληθές, πράγμα που δεν μπορώ να επιβεβαιώσω ή διαψεύσω ότι δεν ασκούνται πειθαρχικές διώξεις σε δικηγόρους για ανάρμοστη συμπεριφορά, μήπως θα έπρεπε να απευθυνθούν κυρίως στην εποπτεύουσα δικαστική Αρχή να πληροφορηθούν τα τεκταινόμενα;
Υπάρχουν πράγματι μεμονωμένες αλλά και απαράδεκτες συμπεριφορές λειτουργών της δικαιοσύνης και δικηγόρων αλλά και δικαστών εντός ακροατηρίων(έχω καταγράψει και δημοσιεύσει τέτοια θλιβερά παραδείγματα και δεν θέλω να τα επαναλάβω, αλλά είμαι έτοιμος γιαυτό) .Στην περίπτωση πειθαρχικών συμπεριφορών υπάρχουν και νόμοι και πειθαρχικές διαδικασίες από την εφαρμογή τους ουδείς δύναται να εξαιρείται. Υπάρχει πηγή πληροφόρησης όποιος επιθυμεί ας αναζητήσει τις αποφάσεις του Ανωτάτου Πειθαρχικού των δικηγόρων όπως και ας μελετήσει τις αποφάσεις του ΑΠ αποπομπής από το δικαστικό Σώμα ευαρίθμου αριθμού δικαστικών λειτουργών. Παράλληλα υπάρχουν για το ζήτημα και σοβαρές υποθέσεις που έχουν ήδη απασχολήσει το δημόσιο αίσθημα(π.χ. περίπτωση με τις δικογραφίες της Κέρκυρας κλπ. ) και απορώ για την σκοπιμότητα της δημιουργίας ανύπαρκτου ουσιαστικού ζητήματος.
H συντονιστική επιτροπή της Ολομέλειας των προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος, σε ανακοίνωσή της για το ζήτημα αναφέρει ότι “στο βωμό συντεχνιακών και επικοινωνιακών αναγκών στοχοποιείται συλλήβδην το δικηγορικό σώμα και επιδιώκεται η διαρκής σύγκρουση μαζί του”. Η στοχοποίηση σε βάρος των δικηγόρων βέβαια δεν περιλαμβάνει ούτε την σθεναρή υπεράσπιση την εποχή της δικτατορίας των διωκομένων δικαστών, ούτε τις διαχρονικές διώξεις και καταδιώξεις των μελών του ΔΣΑ για τις σθεναρές μάχες τους για την προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των Ελλήνων, ούτε τις αποφάσεις του Μισθοδικείου, για το οποιο πρώην πρόεδρος της ΕνΔΕ είπε ότι «οι δικηγόροι με τις αποφάσεις των υπήρξαν ευεργέτες του δικαστικού Σώματος» και περί αυτού οι απορούντες να διαβάσουν την 1/2005 και 13/2006 Αποφάσεις του Μισθοδικείου και να δουν τις πλειοψηφίες των δικηγόρων και μειοψηφίες κάποιων άλλων!!!
3.Ο κ. Πρόεδρος της ΕνΔΕ, τόνισε ότι οι δικαστές είναι απροστάτευτοι απέναντι σε ακραίες συμπεριφορές δικηγόρων στις δικαστικές αίθουσες και ζήτησε άμεσα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της αποβολής συνηγόρου σε εξαιρετικές περιπτώσεις.
Το ζήτημα είναι παλαιό και εξαιρετικά σοβαρό διαταράσσει την ηρεμία που απαιτεί η απονομή της δικαιοσύνης και απασχολεί την κοινωνία αλλά τα δικαστήρια Αποτελεί αξιοσημείωτο γεγονός ότι με την 705/2026 απόφασή του, το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας επικύρωσε την πειθαρχική ποινή της επίπληξης που είχε επιβληθεί στη δικηγόρο για αναξιοπρεπή συμπεριφορά, κρίνοντας ότι οι ιδιαίτερα σοβαρές αιτιάσεις της σε βάρος της δικαστικής λειτουργού στερούνταν επαρκούς πραγματικής τεκμηρίωσης. Υπάρχει και η νομολογία του ΣτΕ σχετικά με καταδικαστικές αποφάσεις του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου των Δικηγόρων για απρεπή συμπεριφορά δικηγόρων (βλ, ΣτΕ 325/2018). Υπάρχουν λοιπόν τρόποι και διαδικασία για να αντιμετωπισθούν θεσμικά ακραία φαινόμενα. Υπάρχουν και ελάχιστοι επιλήσμονες της δεοντολογίας και των ευγενών παραδόσεων του Σώματος και αποστολής τους ως υπερασπιστών κάποιοι που ασκούν αβάσιμα και προκλητικά ένδικα μέσα και «εξωφρενικές» αιτήσεις εξαιρέσεως κατά δικαστικών λειτουργών(AΠ 351/2020 (πολ): Αίτηση εξαίρεσης όλων των δικαστών του Εφετείου) (εδώ φθάσαμε προ ετών σε αγωγή κακοδικίας κατά ολόκληρης της Ολομελείας του ΣτΕ, που απερρίφθη).Αυτοί οι ελάχιστοι δεν είναι οι εκπρόσωποι του δικηγορικού σώματος αποτελούν «περιτρίμματα της δικηγορίας» και δεν μπορούν να αποτελούν σημείο αναφοράς .Οπωσδήποτε δεν εκπροσωπούν το δικαστικό Σώμα όσοι απολύθηκαν λόγω ανεπάρκειας στην εκτέλεση των καθηκόντων τους από την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό δικαστικών που έχουν απολυθεί τα τελευταία χρόνια σχεδόν στους πενήντα.(Βλ εφ.ΒΗΜΑ 21.03.2025)
4.Δεν μπορεί να αγνοείται όμως και η νομολογία του ΕΔΔΑ για το ζήτημα και τα μέτρα που προτείνονται :Το ΕΔΔΑ στην απόφαση του “Rodriguez Ravelo κατά Ισπανίας της 12.1.2016(αρ. προσφ. 48074/10)” αναφορικά με επικριτική συμπεριφορά δικηγόρου σε δικόγραφο κατά δικαστή,έκρινε ότι η συμπεριφορά του κ. Rodriguez Ravelo έδειξε έλλειψη σεβασμού προς το πρόσωπο του Δικαστή και, έμμεσα, στο σύστημα δικαιοσύνης. Οι δηλώσεις του αφορούσαν κυρίως τον τρόπο με τον οποίο ο εν λόγω δικαστής είχε εκδικάσει την υπόθεση και, αν και επιθετικές, είχαν υποβληθεί στο πλαίσιο υπεράσπισης των συμφερόντων του πελάτη του. Στην υπόθεση “L.P. και Carvalho κατά Πορτογαλίας της 08.10.2019 (αριθ. 24845/13 και 49103/15)” το ΕΔΔΑ έκρινε ότι και οι δύο προσφεύγοντες ενεργούσαν κατά την άσκηση των επαγγελματικών τους καθηκόντων ως δικηγόροι. Θεώρησε επίσης ότι οι κυρώσεις ήταν ικανές να επηρεάσουν το δικηγορικό επάγγελμα στο σύνολό του, ιδίως όσον αφορά την υπεράσπιση των συμφερόντων των πελατών. Κατά το δικαστήριο του Στρασβούργου η προσπάθεια να αναγκαστεί ένας δικηγόρος να αρνηθεί εντολές πελάτη μπορούσε να παραβιάσει το δικαίωμα κάθε ατόμου να έχει πρόσβαση σε δικαστήριο. Στην υπόθεση “Δεμερτζής κατά Ελλάδας της 11.05.2023 (αριθμ. προσφ. 12766/15)”το ΕΔΔΑ έκρινε ο τι η εμφάνιση του προσφεύγοντος δικηγόρου σε τηλεοπτική εκπομπή και δηλώσεις του για υπόθεση οικογενειακής φύσης, η οποία εκκρεμούσε ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων είχε ως συνέπεια την πειθαρχική κύρωση προσωρινής παύσης ενός μηνός. Το ΕΔΔΑ δέχτηκε ότι η πειθαρχική κύρωση που επιβλήθηκε στον προσφεύγοντα δεν ήταν δυσανάλογη σε σχέση με τον επιδιωκόμενο νόμιμο σκοπό, δηλαδή την προστασία του κύρους της δικαστικής εξουσίας και των δικαιωμάτων των άλλων και κήρυξε την προσφυγή απαράδεκτη ως προδήλως αβάσιμη σύμφωνα με το άρθρο 35 §§ 3 (α) και 4 της ΕΣΔΑ.
Σε μια σημαντική απόφασηMarko Tešić κατά Σερβίας (προσφυγή υπ’ αριθ. 61891/19) αφορά την ελευθερία της έκφρασης των δικηγόρων στο πλαίσιο της άσκησης του λειτουργήματός τους, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έκρινε παραβίαση του άρθρου 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε υπόθεση κατά της Σερβίας.
(Βλ ΕΔΔΑυποθέσεις Nikula κατά Φινλανδίας (2002), Morice κατά Γαλλίας (2015) και Čeferin κατά Σλοβενίας (2018)υποθέσεις Radobuljac κατά Κροατίας (2016) και Pisanski κατά Κροατίας (2024).
5.Τελικά αυτά τα ακραία ζητήματα και συμπεριφορές διερωτώμαι μήπως υπονομεύουν την λειτουργία των θεσμών;
Είναι οι Έλληνες δικηγόροι αντίπαλοί και χρειάζεται να διασύρονται με διεθνή Ημερίδα στη οποία δεν καλούνται καν να μετέχουν και να εκφράσουν την άποψη τους;
Τι άραγε σημαίνει για το κύρος του δικηγορικού Σώματος του οποίου είμαι μέλος και αισθάνομαι βαρύτατα προσβεβλημένος αλλά και της Ελληνικής Δικαιοσύνης, το αίτημα της ΕνΔΕ “Ζητούμε την ενημέρωση των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την EAJ στην επόμενη έκθεση για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα.” (βλ Διεθνής ημερίδα ΕΝΔΕ για τις ακραίες συμπεριφορές δικηγόρων: Η ομιλία – χαιρετισμός του Προέδρου της Ένωσης στο ende.gr.)
6.Στην αντιπέρα όχθη σε επίσημο μήνυμά του για το νέο δικαστικό έτος, ο Προέδρος του ΑΠ κ. Π. Λυμπερόπουλος έστειλε σαφές μήνυμα για τη λήξη των εντάσεων μεταξύ δικαστών και δικηγόρων, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Ζητώ και από εσάς να κατεβούν οι ταμπέλες αυτές, των χωρίς νόημα συγκρούσεων. Ο διάλογος είναι η λύση! Η μόνη λύση»
Πρόσφατα ακούσαμε τις αθλιότητες σε βάρος της δικαιοσύνης και των λειτουργών της και ουσιαστικά έχει ανακύψει ένας άτυπος εμφύλιος πόλεμος που πρέπει άμεσα να σταματήσει γιατί: «Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται, ζυγόν δουλείας, ας έχωσι· θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία.”
