Τελεσίδικη κατέστη η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Nikolaou and Others κατά Κύπρου, με την οποία διαπιστώθηκε παραβίαση του δικαιώματος στην προστασία της περιουσίας, λόγω της άρνησης των κυπριακών αρχών να επιστρέψουν απαλλοτριωμένη γη που παρέμεινε αναξιοποίητη επί δεκαετίες.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 απορρίφθηκε το αίτημα της Κυπριακής Δημοκρατίας για παραπομπή της υπόθεσης στο Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης. Κατά συνέπεια, η απόφαση του ΕΔΑΔ της 30ής Απριλίου 2026 κατέστη οριστική.
Η υπόθεση αφορούσε δέκα Κύπριους ιδιοκτήτες ή κληρονόμους ιδιοκτητών έκτασης 7.024 τ.μ. στην περιοχή Αγίου Αθανασίου της Λεμεσού. Η γη απαλλοτριώθηκε το 1976 με σκοπό τη δημιουργία βιομηχανικής περιοχής.
Από τη συνολική έκταση, περίπου 3.050 τ.μ. χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή οδικού δικτύου. Το υπόλοιπο τμήμα, έκτασης 3.974 τ.μ., δεν αξιοποιήθηκε για τον σκοπό της απαλλοτρίωσης. Μολονότι εξετάστηκαν κατά καιρούς διάφορα κατασκευαστικά σχέδια, κανένα από αυτά δεν υλοποιήθηκε.
Το 2008, δηλαδή 32 χρόνια μετά την απαλλοτρίωση, οι ιδιοκτήτες ζήτησαν την επιστροφή του ακινήτου, επικαλούμενοι την κυπριακή νομοθεσία, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα επιστροφής απαλλοτριωμένης περιουσίας όταν αυτή δεν χρησιμοποιείται για τον σκοπό για τον οποίο αποκτήθηκε.
Οι αρμόδιες αρχές απέρριψαν το αίτημα, υποστηρίζοντας ότι η έκταση επρόκειτο να παραμείνει «ανοικτός χώρος», ενώ παράλληλα διατηρούσαν ανοικτό το ενδεχόμενο μελλοντικής αξιοποίησής της.
Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η διατήρηση της ιδιοκτησίας από το κράτος, χωρίς συγκεκριμένο και υλοποιήσιμο σχεδιασμό αξιοποίησης, επέβαλε στους προσφεύγοντες υπέρμετρο βάρος. Η συνεχιζόμενη άρνηση επιστροφής της γης ανέτρεψε τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ του δημοσίου συμφέροντος και της προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας, παραβιάζοντας το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.
Το ζήτημα της αποζημίωσης για την περιουσιακή ζημία παραμένει ανοικτό. Οι ιδιοκτήτες διεκδικούν 3.576.600 ευρώ, που αντιστοιχούν στην αγοραία αξία του ακινήτου το 2023, και 4.426.106,31 ευρώ για απώλεια χρήσης και ενοικίων, πλέον τόκων.
Τα μέρη έχουν προθεσμία έως τις 30 Οκτωβρίου 2026 για να επιδιώξουν φιλικό διακανονισμό. Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το ύψος της αποζημίωσης θα καθοριστεί από το ΕΔΑΔ. Ήδη επιδικάστηκαν συνολικά 12.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 5.000 ευρώ για δικαστικά έξοδα.
