Η Δανία και η Γροιλανδία χαιρέτισαν τη νέα δεσμευτική συμφωνία ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι οι προβλέψεις της δεν συνεπάγονται παραχώρηση της κυριαρχίας του αρκτικού νησιού.
Η διευκρίνιση κρίθηκε αναγκαία μετά τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο» επί της ασφάλειας και των λοιπών αναγκών της Γροιλανδίας. Η Κοπεγχάγη και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας ερμηνεύουν διαφορετικά το περιεχόμενό της: πρόκειται, σύμφωνα με τις ίδιες, για ενισχυμένη αμυντική συνεργασία και όχι για μεταβίβαση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και στη συνέχεια να υποβληθεί στις προβλεπόμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες στη Δανία και στη Γροιλανδία.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Μολονότι το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, από τις ανακοινώσεις των τριών πλευρών προκύπτει ότι προβλέπονται:
- η διεύρυνση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία,
- η ανάπτυξη ή αναβάθμιση αμυντικών υποδομών,
- η ενίσχυση της επιτήρησης στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό,
- η παρεμπόδιση εγκατάστασης στρατιωτικών βάσεων από κράτη εκτός ΝΑΤΟ,
- ο έλεγχος επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές και στρατηγικούς τομείς,
- η συνέχιση της συνεργασίας ακόμη και σε περίπτωση μελλοντικής ανεξαρτητοποίησης της Γροιλανδίας.
Οι σχετικοί περιορισμοί αποβλέπουν κυρίως στην αποτροπή στρατιωτικής ή οικονομικής διείσδυσης της Ρωσίας και της Κίνας. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις επενδύσεις που συνδέονται με λιμένες, αεροδρόμια, τηλεπικοινωνίες, ενεργειακές υποδομές και την εκμετάλλευση κρίσιμων ορυκτών.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ήδη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία μέσω της διαστημικής βάσης Πιτουφίκ, η οποία έχει καθοριστικό ρόλο στην έγκαιρη προειδοποίηση για πυραυλικές επιθέσεις, στη διαστημική επιτήρηση και στην άμυνα της Βόρειας Αμερικής.
Το ζήτημα της κυριαρχίας
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι η συμφωνία αποτελεί θετική εξέλιξη για την κοινή ασφάλεια, καθώς αναγνωρίζει ρητά την κυριαρχία του Βασιλείου της Δανίας και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας.
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση του πρωθυπουργού της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, ο οποίος τόνισε ότι η συνεργασία με τις ΗΠΑ δεν μεταβάλλει το πολιτικό ή συνταγματικό καθεστώς του νησιού.
Η Γροιλανδία αποτελεί αυτοδιοικούμενο έδαφος εντός του Βασιλείου της Δανίας, διαθέτοντας ευρείες εσωτερικές αρμοδιότητες. Η άμυνα και η εξωτερική πολιτική εξακολουθούν να υπάγονται κατά βάση στην Κοπεγχάγη, με αυξανόμενη όμως συμμετοχή της τοπικής κυβέρνησης στις αποφάσεις που την αφορούν.
Κατά συνέπεια, η αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ σε «μόνιμο έλεγχο» φαίνεται να περιγράφει κυρίως τον ενισχυμένο και μακροχρόνιο επιχειρησιακό ρόλο των ΗΠΑ στην ασφάλεια της περιοχής. Δεν προκύπτει, με βάση τις έως τώρα επίσημες ανακοινώσεις, απόκτηση εδαφικής κυριαρχίας ή γενικής αρμοδιότητας των ΗΠΑ επί της Γροιλανδίας.
Η συμφωνία σηματοδοτεί, πάντως, μια ουσιαστική ανακατανομή επιρροής στην Αρκτική, με την Ουάσιγκτον να εξασφαλίζει ισχυρότερη στρατηγική παρουσία και τη Δανία να επιδιώκει παράλληλα τη διαφύλαξη της κυριαρχίας και της ενότητας του Βασιλείου
