Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να προετοιμάζει μία από τις αυστηρότερες παρεμβάσεις διεθνώς για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την απαγόρευση της αυτοτελούς πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών όχι μόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και σε πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Οι σχετικές ρυθμίσεις αναμένεται να ενταχθούν στο υπό διαμόρφωση «EU Kids Act», με το οποίο η Επιτροπή επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των παιδιών από τον εθιστικό σχεδιασμό, το ακατάλληλο περιεχόμενο, τη διαδικτυακή χειραγώγηση και τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση AI chatbots.
Το σχέδιο φέρεται να προβλέπει διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης ανάλογα με την ηλικία. Για τα πολύ μικρά παιδιά θα αποκλείεται ουσιαστικά η πρόσβαση, ενώ για τις ηλικίες από 3 έως 12 ετών θα επιτρέπεται η χρήση μόνο ειδικά διαμορφωμένων υπηρεσιών υπό γονικό έλεγχο. Οι έφηβοι 13 και 14 ετών ενδέχεται να μπορούν να χρησιμοποιούν περιορισμένους λογαριασμούς με αυστηρές δικλείδες προστασίας και γονική εποπτεία. Από την ηλικία των 15 ετών θα επιτρέπεται η δημιουργία αυτοτελούς λογαριασμού.
Η ευθύνη μεταφέρεται στις πλατφόρμες
Η βασική αλλαγή βρίσκεται στο ότι η προστασία των ανηλίκων δεν θα αποτελεί πλέον αποκλειστικά οικογενειακή ευθύνη. Οι ίδιες οι ψηφιακές πλατφόρμες θα υποχρεώνονται να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών και να εφαρμόζουν κατάλληλους περιορισμούς.
Παράλληλα, εξετάζεται η απαγόρευση πρακτικών που έχουν σχεδιαστεί για να παρατείνουν τον χρόνο παραμονής του χρήστη, όπως η ατέρμονη κύλιση, η αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου και οι συνεχείς ειδοποιήσεις. Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να διαθέτουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς γονικού ελέγχου και εύκολα προσβάσιμα εργαλεία αναφοράς επιβλαβούς περιεχομένου.
Οι νέοι κανόνες θα μπορούσαν να καλύψουν μεγάλες υπηρεσίες, όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok, το YouTube, αλλά και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης όπως το ChatGPT. Η ένταξη των AI chatbots στο ίδιο ρυθμιστικό πλαίσιο αποτελεί σημαντική εξέλιξη, καθώς αναγνωρίζεται ότι η αλληλεπίδραση ενός παιδιού με ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να δημιουργήσει ιδιαίτερους κινδύνους εξάρτησης, χειραγώγησης ή έκθεσης σε ακατάλληλες συμβουλές.
Το πρόβλημα της επαλήθευσης ηλικίας
Το δυσκολότερο νομικό και τεχνικό ζήτημα παραμένει ο τρόπος εξακρίβωσης της ηλικίας. Η χρήση ταυτότητας, βιομετρικών δεδομένων ή τεχνολογιών αναγνώρισης προσώπου μπορεί να προστατεύει τους ανηλίκους, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς την ιδιωτικότητα και τη συμμόρφωση με τον GDPR.
Θα πρέπει, συνεπώς, να αναπτυχθεί ένα σύστημα το οποίο θα επιβεβαιώνει ότι ο χρήστης έχει συμπληρώσει την απαιτούμενη ηλικία χωρίς να αποκαλύπτει περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι απολύτως αναγκαία.
Σε κάθε περίπτωση, η απαγόρευση δεν έχει ακόμη θεσπιστεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να παρουσιάσει την τελική πρότασή της και στη συνέχεια να ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη.
Ωστόσο, η κατεύθυνση είναι πλέον εμφανής: η Ευρώπη μετακινείται από την απλή προστασία των παιδιών μέσα στις ψηφιακές πλατφόρμες προς τον περιορισμό της ίδιας της πρόσβασής τους σε αυτές. Το κρίσιμο στοίχημα θα είναι να προστατευθούν αποτελεσματικά οι ανήλικοι χωρίς να δημιουργηθεί ένας γενικευμένος μηχανισμός ψηφιακής ταυτοποίησης και παρακολούθησης όλων των χρηστών.
