Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Ολλανδία δεν παραβίασε το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή, αρνούμενη τη χορήγηση άδειας διαμονής σε πέντε παιδιά πρόσφυγα από την Υεμένη
Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση για τη σχέση μεταξύ του δικαιώματος στην οικογενειακή ζωή, της μεταναστευτικής πολιτικής και της απαγόρευσης της πολυγαμίας εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Στην υπόθεση A.A. κατά Ολλανδίας, το ΕΔΔΑ έκρινε ομόφωνα ότι η άρνηση των ολλανδικών αρχών να επιτρέψουν την οικογενειακή επανένωση πρόσφυγα με πέντε από τα παιδιά του, τα οποία είχαν γεννηθεί από τον δεύτερο και τον τρίτο πολυγαμικό γάμο του, δεν παραβίασε το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Τρεις γάμοι και δεκατρία παιδιά
Ο προσφεύγων, υπήκοος Υεμένης, είχε συνάψει στη χώρα του τρεις γάμους και είχε συνολικά δεκατρία παιδιά: οκτώ με την πρώτη σύζυγο, τρία με τη δεύτερη και δύο με την τρίτη.
Έφθασε στην Ολλανδία το 2018 και το 2019 έλαβε άδεια διαμονής ως πρόσφυγας. Οι ολλανδικές αρχές επέτρεψαν την οικογενειακή επανένωσή του με την πρώτη σύζυγο και τα οκτώ παιδιά τους, απέρριψαν όμως το αντίστοιχο αίτημά του για τα πέντε παιδιά των άλλων δύο γάμων.
Η απόρριψη στηρίχθηκε στην απαγόρευση της πολυγαμίας και στην προστασία της δημόσιας τάξης. Οι αρχές είχαν επισημάνει ότι η νομική θέση του προσφεύγοντος θα μπορούσε να εξεταστεί διαφορετικά εάν προηγουμένως έλυνε τον δεύτερο και τον τρίτο γάμο του. Εκείνος, ωστόσο, επέλεξε να διατηρήσει και τις τρεις συζυγικές σχέσεις.
Υπάρχει οικογενειακή ζωή, όχι όμως αυτόματο δικαίωμα εισόδου
Το ΕΔΔΑ αναγνώρισε ότι μεταξύ του πατέρα και των πέντε παιδιών υφίστατο πραγματική οικογενειακή ζωή, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η Ολλανδία δεν αναγνώριζε τους πολυγαμικούς γάμους.
Η ύπαρξη οικογενειακού δεσμού, όμως, δεν δημιουργεί αυτομάτως υποχρέωση του κράτους να επιτρέψει την είσοδο και εγκατάσταση όλων των μελών της οικογένειας στην επικράτειά του. Το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ δεν κατοχυρώνει ένα γενικό δικαίωμα επιλογής της χώρας στην οποία μια οικογένεια επιθυμεί να ζήσει.
Καθοριστική για το Δικαστήριο ήταν η ισχυρή ευρωπαϊκή συναίνεση γύρω από την απαγόρευση της πολυγαμίας. Καθώς αυτή απαγορεύεται σε όλα τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, τα κράτη διαθέτουν ευρύ περιθώριο εκτίμησης κατά τη διαμόρφωση της μεταναστευτικής πολιτικής τους και δεν υποχρεούνται να αναγνωρίζουν πλήρως οικογενειακές καταστάσεις που συγκρούονται με τη δική τους έννομη τάξη.
Η κατάσταση των παιδιών στην Τουρκία
Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη και τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης των παιδιών. Κατά τον κρίσιμο χρόνο, τα παιδιά ζούσαν στην Τουρκία μαζί με τις μητέρες τους, διέθεταν προσωρινές άδειες διαμονής και είχαν πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην υγειονομική περίθαλψη.
Δεν αποδείχθηκε ότι διέτρεχαν κίνδυνο κακομεταχείρισης ή ότι εξαρτώνταν από τον πατέρα τους με τρόπο που καθιστούσε αναγκαία την εγκατάστασή τους στην Ολλανδία. Παράλληλα, δεν αποκλειόταν η διατήρηση της επικοινωνίας ή η πραγματοποίηση επισκέψεων.
Το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι οι ολλανδικές αρχές είχαν σταθμίσει επαρκώς το συμφέρον των παιδιών και του πατέρα με το δημόσιο συμφέρον που συνδέεται με τη μεταναστευτική πολιτική και την απαγόρευση της πολυγαμίας. Συνεπώς, είχε επιτευχθεί δίκαιη ισορροπία και δεν διαπιστώθηκε παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ.
Η απόφαση δεν αμφισβητεί ότι τα παιδιά μιας πολυγαμικής σχέσης διαθέτουν αυτοτελή οικογενειακά δικαιώματα. Διευκρινίζει, όμως, ότι τα δικαιώματα αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως έμμεσο μέσο επιβολής της αναγνώρισης μιας πολυγαμικής οικογενειακής δομής σε κράτος του οποίου η έννομη τάξη την απαγορεύει.
