Σε νέα φάση εισέρχεται η σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να πιέζει συμμαχικές χώρες του ΝΑΤΟ να αποχωρήσουν από το Καταστατικό της Ρώμης και να περιορίσουν τη συνεργασία τους με το Δικαστήριο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, το ζήτημα τέθηκε σε κλειστή συνεδρίαση των 32 πρέσβεων του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, στα μέσα Ιουλίου. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στη Συμμαχία, Μάθιου Γουίτακερ, φέρεται να ζήτησε από τους συμμάχους να συνδράμουν την αμερικανική εκστρατεία για την αποδυνάμωση του ΔΠΔ.
Στις χώρες του ΝΑΤΟ απεστάλη, επίσης, ερωτηματολόγιο με το οποίο καλούνταν να γνωστοποιήσουν τη στάση τους απέναντι στο Δικαστήριο και στις αμερικανικές κυρώσεις. Η Ουάσιγκτον φέρεται να προειδοποίησε ότι θα παρακολουθεί ποιες χώρες υποστηρίζουν τις αμερικανικές θέσεις και ποιες εξακολουθούν να συνεργάζονται με το ΔΠΔ.
Το ΝΑΤΟ, ως διεθνής οργανισμός, δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης. Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των κρατών-μελών του έχει προσχωρήσει ατομικά στο Καταστατικό και αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. Η Ελλάδα είναι συμβαλλόμενο κράτος από το 2002.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν κυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης και υποστηρίζουν ότι το ΔΠΔ δεν μπορεί να ασκεί δικαιοδοσία σε βάρος Αμερικανών πολιτών χωρίς τη συναίνεση της χώρας. Το Δικαστήριο, αντιθέτως, θεμελιώνει τη δικαιοδοσία του και στον τόπο τέλεσης των εγκλημάτων, όταν αυτά φέρονται να έχουν διαπραχθεί στο έδαφος κράτους που έχει αποδεχθεί το Καταστατικό.
Η αντιπαράθεση εντάθηκε εξαιτίας των ερευνών για ενδεχόμενα εγκλήματα Αμερικανών στρατιωτικών στο Αφγανιστάν, αλλά και μετά την έκδοση ενταλμάτων σύλληψης κατά Ισραηλινών αξιωματούχων για φερόμενα εγκλήματα στη Γάζα. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη επιβάλει οικονομικές κυρώσεις και περιορισμούς εισόδου σε δικαστές και στελέχη του ΔΠΔ, μεταξύ των οποίων και η πρόεδρός του, Τομόκο Ακάνε.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει χαρακτηρίσει το Δικαστήριο απειλή για την αμερικανική κυριαρχία και έχει εξαγγείλει μια συνολική κυβερνητική εκστρατεία για τη συστηματική αποδυνάμωσή του.
Τι σημαίνει νομικά η αποχώρηση
Το άρθρο 127 του Καταστατικού της Ρώμης προβλέπει ότι η αποχώρηση κράτους παράγει αποτελέσματα ένα έτος μετά την επίσημη γνωστοποίησή της στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Δεν απαλλάσσει, όμως, το κράτος από υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν όσο αυτό ήταν συμβαλλόμενο μέρος ούτε επηρεάζει έρευνες και διαδικασίες που είχαν ήδη αρχίσει.
Η αμερικανική πρωτοβουλία προκαλεί έντονες αντιδράσεις από εκπροσώπους του Δικαστηρίου και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η πρόεδρος και επτά πρώην πρόεδροι της Συνέλευσης των Κρατών Μερών προειδοποίησαν ότι οι προσπάθειες διπλωματικής απομόνωσης του ΔΠΔ δεν στρέφονται μόνο κατά ενός θεσμού, αλλά απειλούν συνολικά την εμπιστοσύνη στη διεθνή έννομη τάξη.
