Ένα σοβαρό ζήτημα κυβερνοασφάλειας αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι έχουν βρεθεί στο στόχαστρο κρατικά υποστηριζόμενων κυβερνοεπιθέσεων μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το Signal και το WhatsApp.
Σύμφωνα με εσωτερική παρουσίαση της μονάδας κυβερνοάμυνας της ΕΕ, η οποία παρουσιάστηκε σε εκπροσώπους των κρατών-μελών τον Ιούλιο και περιήλθε στην κατοχή του Politico, η «κατάληψη λογαριασμών που στοχεύουν υψηλόβαθμους αξιωματούχους» συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες κυβερνοαπειλές που αντιμετωπίζει η Ένωση το 2026. Πρόκειται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, για την πρώτη επίσημη αναγνώριση σε επίπεδο ΕΕ ότι ξένες κυβερνήσεις βρίσκονται πίσω από τέτοιου είδους στοχευμένες επιθέσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι επιθέσεις δεν προϋποθέτουν παραβίαση της end-to-end encryption του Signal ή του WhatsApp.
Τον Μάρτιο του 2026 οι ολλανδικές υπηρεσίες πληροφοριών AIVD και MIVD αποκάλυψαν μεγάλη διεθνή επιχείρηση Ρώσων κρατικών hackers εναντίον λογαριασμών αξιωματούχων, στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων. Στους στόχους και τα θύματα περιλαμβάνονταν και εργαζόμενοι της ολλανδικής κυβέρνησης.
Η μέθοδος είναι εξαιρετικά χαρακτηριστική των σύγχρονων επιχειρήσεων κυβερνοκατασκοπείας. Οι δράστες εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, ως δήθεν chatbot υποστήριξης του Signal και προσπαθούν να πείσουν τον χρήστη να τους παραδώσει κωδικούς επαλήθευσης. Σε άλλες περιπτώσεις εκμεταλλεύονται τη νόμιμη λειτουργία «linked devices», ώστε μία νέα συσκευή που ελέγχουν οι ίδιοι να συνδεθεί στον λογαριασμό του στόχου.
Εφόσον επιτύχουν, μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε εισερχόμενα μηνύματα και, υπό προϋποθέσεις, σε ομαδικές συνομιλίες. Οι ολλανδικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι μέσω της συγκεκριμένης εκστρατείας αποκτήθηκε ευαίσθητη πληροφορία.
Μάλιστα, η απειλή εξελίσσεται. Τον Ιούνιο η AIVD προειδοποίησε ότι Ρώσοι κρατικοί hackers άρχισαν να χρησιμοποιούν phishing για την απόκτηση Signal Backup Recovery Keys, επιδιώκοντας πρόσβαση στα αποθηκευμένα backups μηνυμάτων και αρχείων. Η υπηρεσία χαρακτήρισε την επιχείρηση συνεχιζόμενη, μεγάλης κλίμακας και επιτυχημένη.
Η υπόθεση αναδεικνύει όμως ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα για την Ευρώπη.
Αρκεί η ισχυρή κρυπτογράφηση για να θεωρηθεί ασφαλές ένα μέσο επικοινωνίας υψηλόβαθμων κρατικών και ευρωπαϊκών αξιωματούχων;
Η απάντηση φαίνεται να είναι αρνητική. Η κρυπτογράφηση προστατεύει αποτελεσματικά το περιεχόμενο κατά τη μετάδοσή του, αλλά δεν μπορεί να προστατεύσει έναν λογαριασμό όταν ο ίδιος ο χρήστης εξαπατηθεί και παραδώσει τα στοιχεία που επιτρέπουν την πρόσβαση.
Οι ίδιες οι AIVD και MIVD είναι κατηγορηματικές: δεν έχει παραβιαστεί συνολικά ούτε το Signal ούτε το WhatsApp. Στόχος είναι οι μεμονωμένοι λογαριασμοί. Παράλληλα, όμως, προειδοποιούν ότι εφαρμογές αυτού του είδους, παρά την end-to-end encryption, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για διαβαθμισμένες, εμπιστευτικές ή ευαίσθητες πληροφορίες.
Το πρόβλημα για την ΕΕ είναι ακόμη ευρύτερο. Σύμφωνα με την εσωτερική παρουσίαση, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν ήδη αντιμετωπίσει οκτώ σημαντικά περιστατικά κυβερνοασφάλειας μέσα στο 2026, ενώ εξακολουθούν να χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνικές λύσεις και δεν διαθέτουν ενιαίο σύστημα ανταλλαγής ευαίσθητων και διαβαθμισμένων εγγράφων.
Η υπόθεση επομένως δεν αφορά απλώς ακόμη μία εκστρατεία phishing. Αποκαλύπτει μια βασική αδυναμία της ψηφιακής κρατικής ασφάλειας: η ασφάλεια μιας επικοινωνίας είναι τελικά τόσο ισχυρή όσο ο πιο ευάλωτος κρίκος της – και αυτός μπορεί να είναι ο ίδιος ο χρήστης.
Για κυβερνήσεις και ευρωπαϊκούς θεσμούς, το επόμενο βήμα δεν μπορεί συνεπώς να περιορίζεται στην επιλογή μιας «ασφαλούς εφαρμογής». Απαιτεί ενιαίες πολιτικές επικοινωνίας, αυστηρούς κανόνες για τη διαχείριση διαβαθμισμένων πληροφοριών και ειδικά προστατευμένα κανάλια για όσους αποτελούν στόχους κρατικής κυβερνοκατασκοπείας.
