Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση για τα όρια μεταξύ προστασίας των ανηλίκων, ελευθερίας της έκφρασης και ιδιωτικότητας εξέδωσε το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας, κρίνοντας αντισυνταγματικό το βασικό άρθρο του νόμου που απαγόρευε την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά κάτω των 15 ετών.
Με την απόφαση n° 2026-911 DC της 14ης Αυγούστου 2026, το Conseil constitutionnel έκρινε αντίθετο προς το Σύνταγμα το άρθρο 1 του νόμου για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων.
Η ρύθμιση, που είχε εγκριθεί οριστικά από το γαλλικό Κοινοβούλιο τον Ιούλιο, προέβλεπε κατ’ αρχήν την απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Για να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η απαγόρευση, οι πλατφόρμες θα έπρεπε να εφαρμόσουν μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της απόφασης βρίσκεται στο γεγονός ότι το Συνταγματικό Συμβούλιο δεν αμφισβήτησε τη νομιμότητα του σκοπού που επιδίωκε ο νομοθέτης.
Αντιθέτως, αναγνώρισε ότι η προστασία του υπέρτερου συμφέροντος του παιδιού, καθώς και η πρόληψη κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια των ανηλίκων, μπορούν να δικαιολογήσουν νομοθετικούς περιορισμούς στην πρόσβασή τους σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.
Το πρόβλημα εντοπίστηκε στην αναλογικότητα της συγκεκριμένης απαγόρευσης.
Το Συμβούλιο στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 11 της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789, από το οποίο απορρέει η ελευθερία επικοινωνίας και έκφρασης. Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα η ελευθερία αυτή περιλαμβάνει και τη δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες διαδικτυακής επικοινωνίας.
Κατά την κρίση του, η γενική απαγόρευση μπορούσε να καταλάβει ακόμη και υπηρεσίες για τις οποίες δεν είχαν αποδειχθεί συγκεκριμένοι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια των ανηλίκων. Ως αποτέλεσμα, ο περιορισμός δεν κρίθηκε προσαρμοσμένος, αναγκαίος και ανάλογος προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα: η ιδιωτικότητα όλων των χρηστών
Η απόφαση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της επαλήθευσης ηλικίας.
Για να αποκλειστούν οι κάτω των 15 ετών, στην πράξη θα έπρεπε να μπορεί να εξακριβώνεται η ηλικία κάθε προσώπου που επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τις συγκεκριμένες υπηρεσίες. Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά αποκλειστικά τα προσωπικά δεδομένα των παιδιών αλλά δυνητικά το σύνολο των χρηστών των κοινωνικών δικτύων.
Το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε ότι ο νόμος δεν καθόριζε επαρκώς τις προϋποθέσεις εφαρμογής του συστήματος επαλήθευσης της ηλικίας ούτε παρείχε τις αναγκαίες νομοθετικές εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Έτσι, η απόφαση αναδεικνύει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ευρωπαϊκοί νομοθέτες: πώς μπορεί να αποδεικνύεται ότι ένας χρήστης είναι ανήλικος χωρίς να δημιουργείται ένας γενικευμένος μηχανισμός ταυτοποίησης ή συλλογής προσωπικών δεδομένων για όλους τους πολίτες;
Η απαγόρευση μπορεί να επιστρέψει
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι κάθε περιορισμός της πρόσβασης των ανηλίκων στα social media είναι κατ’ ανάγκην αντισυνταγματικός. Αντίθετα, ο τρόπος με τον οποίο διατυπώθηκε η κρίση αφήνει περιθώριο στον Γάλλο νομοθέτη να επανέλθει με περισσότερο στοχευμένη και αναλογική ρύθμιση, συνοδευόμενη από συγκεκριμένες εγγυήσεις για την επαλήθευση ηλικίας και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Ήδη μετά την απόφαση, ο Πρόεδρος Emmanuel Macron ζήτησε από την κυβέρνηση να επεξεργαστεί νέα, νομικά ισχυρότερη διατύπωση της απαγόρευσης.
Η γαλλική απόφαση έχει σημασία πολύ πέρα από τα εθνικά σύνορα. Καθώς ολοένα περισσότερα κράτη εξετάζουν περιορισμούς στην πρόσβαση των παιδιών στα social media, το Conseil constitutionnel θέτει ένα κρίσιμο όριο: η προστασία των ανηλίκων αποτελεί θεμιτό και ιδιαίτερα σημαντικό σκοπό, αλλά δεν απαλλάσσει τον νομοθέτη από την υποχρέωση σεβασμού της αναλογικότητας, της ελευθερίας της επικοινωνίας και της ιδιωτικής ζωής.
Η πρωτογενής πηγή
Conseil constitutionnel, Décision n° 2026-911 DC, 14 Αυγούστου 2026 – “Loi visant à protéger les mineurs des risques auxquels les expose l’utilisation des réseaux sociaux”.
Πλήρες πρωτογενές κείμενο της απόφασης 2026-911 DC – Conseil constitutionnel
Επίσημη ανακοίνωση του Conseil constitutionnel για την απόφαση
