Στις 19 Ιουλίου 2022, η Ιταλική Αρχή Επικοινωνιών (AGCOM) επέβαλε πρόστιμο ύψους 750.000 ευρώ στην Google Ireland Ltd και τη διέταξε να αφαιρέσει σειρά βίντεο από το YouTube, τα οποία προωθούσαν διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια κατά παράβαση της ιταλικής νομοθεσίας.
Τα επίμαχα βίντεο είχαν αναρτηθεί από δημιουργό περιεχομένου, ο οποίος είχε συνάψει σύμβαση εμπορικής συνεργασίας με την Google. Η σύμβαση προέβλεπε, μεταξύ άλλων, κατανομή των διαφημιστικών εσόδων που προέρχονταν από τις διαφημίσεις οι οποίες προβάλλονταν πριν από κάθε βίντεο.
Πριν από τη σύναψη της συνεργασίας, η Google είχε εξετάσει το περιεχόμενο των βίντεο, τη θεματολογία του καναλιού, τα δημοφιλέστερα και τα νεότερα βίντεο, καθώς και τα σχετικά μεταδεδομένα (metadata).
Η Google προσέφυγε κατά της απόφασης ενώπιον ιταλικού διοικητικού δικαστηρίου, επικαλούμενη το ενωσιακό δίκαιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο και ειδικότερα τη διάταξη που απαλλάσσει τους παρόχους υπηρεσιών φιλοξενίας (hosting providers) από την ευθύνη για περιεχόμενο που αναρτούν τρίτοι χρήστες.
Αντίθετα, η AGCOM υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη απαλλαγή δεν εφαρμόζεται στην υπόθεση, καθώς οι δραστηριότητες που αφορούν τα τυχερά παιχνίδια εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της σχετικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας της Ιταλίας, ενώπιον του οποίου εκκρεμούσε η υπόθεση, υπέβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).
Η κρίση του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο επισημαίνει, καταρχάς, ότι το ενωσιακό δίκαιο πράγματι εξαιρεί τα τυχερά παιχνίδια και κάθε συναφή δραστηριότητα από την εναρμόνιση που προβλέπεται για το ηλεκτρονικό εμπόριο, λόγω των σημαντικών ηθικών, θρησκευτικών και πολιτισμικών διαφορών που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των κρατών-μελών.
Ωστόσο, η δραστηριότητα της φιλοξενίας διαδικτυακού περιεχομένου δεν συνδέεται εγγενώς με τα τυχερά παιχνίδια. Πρόκειται για υπηρεσία που συνίσταται στην ουδέτερη αποθήκευση περιεχομένου το οποίο παρέχεται από τους χρήστες, χωρίς αυτοτελή προωθητικό σκοπό.
Κατά συνέπεια, η φιλοξενία διαφημιστικού περιεχομένου που αφορά διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια δεν εμπίπτει στην εξαίρεση που προβλέπει το ενωσιακό δίκαιο και, ως εκ τούτου, εξακολουθεί να διέπεται από το καθεστώς της Οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Πότε χάνεται η απαλλαγή από την ευθύνη
Το ΔΕΕ διευκρινίζει επίσης ότι, για να μπορεί ένας πάροχος πλατφόρμας να επικαλεστεί την απαλλαγή από την ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύεται από τρίτους, πρέπει να λειτουργεί αποκλειστικά ως ενδιάμεσος πάροχος υπηρεσιών, ασκώντας δραστηριότητα αμιγώς τεχνική, αυτοματοποιημένη και παθητική, χωρίς γνώση ή έλεγχο του περιεχομένου που διαβιβάζεται ή αποθηκεύεται.
Η προϋπόθεση αυτή δεν πληρούται όταν ο διαχειριστής της πλατφόρμας, προκειμένου να συνάψει σύμβαση εμπορικής συνεργασίας με έναν δημιουργό περιεχομένου, εξετάζει:
- τη βασική θεματολογία του καναλιού,
- τα δημοφιλέστερα βίντεο,
- τα νεότερα βίντεο,
- καθώς και τα σχετικά μεταδεδομένα.
Με την αξιολόγηση αυτή, ο διαχειριστής αποκτά συγκεκριμένη γνώση του ουσιώδους περιεχομένου του καναλιού και δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ότι ενεργεί αποκλειστικά ως ουδέτερος ενδιάμεσος πάροχος.
Ο ρόλος του εθνικού δικαστηρίου
Το Δικαστήριο καταλήγει ότι εναπόκειται στο αρμόδιο ιταλικό δικαστήριο να εξακριβώσει, υπό το πρίσμα της εμπορικής συνεργασίας που είχε συνάψει η Google με τον δημιουργό περιεχομένου, εάν η εταιρεία μπορούσε ευλόγως να αγνοεί ότι η κύρια θεματολογία του συγκεκριμένου καναλιού αφορούσε τα τυχερά παιχνίδια και ότι περιείχε βίντεο που προωθούσαν σχετικές δραστηριότητες.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το δίκαιο των ψηφιακών πλατφορμών, καθώς διευκρινίζει ότι η ενεργός εμπλοκή μιας πλατφόρμας στην επιλογή ή αξιολόγηση συνεργατών της μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να οδηγήσει σε απώλεια της ιδιότητας του ουδέτερου παρόχου φιλοξενίας και, συνακόλουθα, της σχετικής απαλλαγής από την ευθύνη που προβλέπει το ενωσιακό δίκαιο.
