Σουηδική εταιρεία διαχειρίζεται, έναντι συνδρομής, ηλεκτρονική βάση δεδομένων μέσω της οποίας οι χρήστες μπορούν να αναζητούν πρόσωπα που έχουν εμπλακεί σε ποινικές διαδικασίες και να αποκτούν πρόσβαση στις δικαστικές αποφάσεις που αφορούν τις καταδίκες τους.
Πρόσωπο που είχε καταδικαστεί το 2011 ζήτησε τη διαγραφή των προσωπικών του δεδομένων από τη συγκεκριμένη βάση δεδομένων. Η εταιρεία προχώρησε στη διαγραφή μόνο μεταγενέστερα, εφαρμόζοντας την εσωτερική πολιτική διατήρησης δεδομένων που ακολουθούσε. Ο ενδιαφερόμενος άσκησε στη συνέχεια αγωγή ενώπιον των σουηδικών δικαστηρίων, ζητώντας αποζημίωση βάσει του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (GDPR).
Προς υπεράσπισή της, η εταιρεία υποστήριξε ότι η βάση δεδομένων της απολαμβάνει συνταγματικής προστασίας στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης. Σύμφωνα με τη σουηδική νομοθεσία, η προστασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα να αποκλείεται η εφαρμογή του GDPR και να απομένει στον ενδιαφερόμενο μόνο η δυνατότητα άσκησης αγωγής ή μήνυσης για δυσφήμηση, προκειμένου να προστατεύσει τα δικαιώματά του.
Το σουηδικό δικαστήριο, αμφιβάλλοντας ως προς τη συμβατότητα της συγκεκριμένης εθνικής ρύθμισης με τον GDPR, υπέβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).
Στην απόφασή του, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο GDPR υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν, μέσω της νομοθεσίας τους, την αναγκαία εξισορρόπηση μεταξύ του δικαιώματος προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης, ιδίως όταν η επεξεργασία πραγματοποιείται για δημοσιογραφικούς, ακαδημαϊκούς, καλλιτεχνικούς ή λογοτεχνικούς σκοπούς.
Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από ορισμένες διατάξεις του GDPR, μόνο όμως στον βαθμό που αυτές είναι απολύτως αναγκαίες για την επίτευξη της συγκεκριμένης εξισορρόπησης.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Δικαστήριο, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να αποκλείσουν συνολικά την εφαρμογή του GDPR όταν η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πραγματοποιείται για σκοπούς διαφορετικούς από εκείνους που προβλέπει ο Κανονισμός.
Επιπλέον, δεν επιτρέπεται να στερούν από το υποκείμενο των δεδομένων τα ένδικα βοηθήματα και τα δικαιώματα που του αναγνωρίζει ο GDPR, περιορίζοντάς το αποκλειστικά στην άσκηση αστικών ή ποινικών αγωγών για δυσφήμηση. Το πρόσωπο του οποίου τα δεδομένα υφίστανται επεξεργασία πρέπει να μπορεί να ασκεί άμεσα τα δικαιώματα και τα ένδικα μέσα που προβλέπει ο Κανονισμός.
Το Δικαστήριο διευκρινίζει ακόμη ότι επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πραγματοποιείται για «δημοσιογραφικούς σκοπούς» όταν κύριος στόχος της είναι η ενημέρωση του κοινού ή η διάδοση απόψεων και ιδεών, υπό την προϋπόθεση ότι:
- το περιεχόμενο έχει συνταχθεί σύμφωνα με δημοσιογραφικούς κανόνες δεοντολογίας ή κώδικες συμπεριφοράς,
- έχει υποστεί δημοσιογραφική επεξεργασία ή προσαρμογή ή, τουλάχιστον, εντάσσεται σε συγκεκριμένη εκδοτική πολιτική, και
- τα πραγματικά περιστατικά που παρουσιάζονται έχουν προηγουμένως επαληθευθεί.
Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο καταλήγει ότι η απλή ανάρτηση στο διαδίκτυο, έναντι αμοιβής, δικαστικών αποφάσεων που αφορούν ποινικές καταδίκες δεν φαίνεται, καταρχήν, να πληροί τις προϋποθέσεις αυτές και, συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται για δημοσιογραφικούς σκοπούς. Η οριστική διαπίστωση, πάντως, εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο, το οποίο θα αξιολογήσει τα πραγματικά περιστατικά της συγκεκριμένης υπόθεσης.
