Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του ευρωπαϊκού δικαίου ανταγωνισμού των τελευταίων ετών, θέτοντας σε δημόσια διαβούλευση την αναθεώρηση των Κατευθυντήριων Γραμμών για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων επιχειρήσεων. Πρόκειται για το βασικό ερμηνευτικό εργαλείο που χρησιμοποιείται κατά τον έλεγχο συγχωνεύσεων και εξαγορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο από το 2004.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού τάχθηκε υπέρ της πρωτοβουλίας, συνυπογράφοντας κοινή δήλωση με τις αρχές ανταγωνισμού έξι [6] ακόμη κρατών-μελών. Η παρέμβαση αυτή αποτυπώνει την κοινή αντίληψη ότι το ισχύον πλαίσιο οφείλει να προσαρμοστεί στις συνθήκες της σύγχρονης οικονομίας, χωρίς όμως να αποδυναμωθεί ο αποτελεσματικός έλεγχος των συγκεντρώσεων.
Η τελευταία εικοσαετία έχει μεταβάλει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των αγορών. Η ανάπτυξη των ψηφιακών πλατφορμών, η αξιοποίηση των μεγάλων συνόλων δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη, οι υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, αλλά και η αυξανόμενη σημασία της καινοτομίας ως παράγοντα ανταγωνισμού δημιουργούν νέα δεδομένα που δεν είχαν προβλεφθεί κατά τη σύνταξη των ισχυουσών κατευθυντήριων γραμμών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο ο έλεγχος των συγκεντρώσεων πρέπει να λαμβάνει υπόψη ευρύτερες οικονομικές και στρατηγικές παραμέτρους.
Η αναθεώρηση δεν σημαίνει χαλάρωση των κανόνων. Αντίθετα, στόχος είναι να καταστούν οι αξιολογήσεις πιο ακριβείς, περισσότερο προβλέψιμες και καλύτερα προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες των σύγχρονων αγορών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αποτυπώσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τον τρόπο αξιολόγησης παραγόντων όπως η καινοτομία, η πρόσβαση σε δεδομένα, οι επιδράσεις των ψηφιακών οικοσυστημάτων, η δυναμική του δυνητικού ανταγωνισμού και η επίδραση των συγκεντρώσεων σε αναδυόμενες αγορές.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επίσης η αξιολόγηση εξαγορών μικρότερων αλλά ιδιαίτερα καινοτόμων επιχειρήσεων από μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους. Τα τελευταία χρόνια οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν επιδείξει αυξημένη ευαισθησία απέναντι σε συναλλαγές που, παρά το περιορισμένο οικονομικό τους μέγεθος, ενδέχεται να περιορίσουν τον μελλοντικό ανταγωνισμό μέσω της εξάλειψης καινοτόμων ανταγωνιστών.
Για τις επιχειρήσεις, τις δικηγορικές εταιρείες και τους συμβούλους επιχειρηματικών συναλλαγών, η αναθεώρηση αποκτά ιδιαίτερη πρακτική σημασία. Ο σχεδιασμός μιας συγχώνευσης ή εξαγοράς θα απαιτεί πλέον ευρύτερη ανάλυση των επιπτώσεων στην αγορά, πέρα από τα παραδοσιακά μερίδια αγοράς και τους δείκτες συγκέντρωσης. Η τεχνολογική υπεροχή, τα δεδομένα, η πρόσβαση σε ψηφιακές υποδομές και η δυνατότητα ανάπτυξης καινοτόμων υπηρεσιών αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο κατά την αξιολόγηση μιας συγκέντρωσης.
Η συμμετοχή της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αυτή πρωτοβουλία επιβεβαιώνει ότι και η ελληνική πρακτική παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις του ευρωπαϊκού δικαίου ανταγωνισμού. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα και τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται σημαντικές επιχειρηματικές συναλλαγές στην ελληνική αγορά.
Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας που ενδέχεται να διαμορφώσει το μέλλον του ελέγχου των συγκεντρώσεων για τα επόμενα χρόνια. Οι τελικές κατευθυντήριες γραμμές θα αποτελέσουν σημείο αναφοράς για επιχειρήσεις, επενδυτές, νομικούς συμβούλους και εθνικές αρχές ανταγωνισμού σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθορίζοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πραγματοποιούνται οι σημαντικότερες επιχειρηματικές συμφωνίες της επόμενης δεκαετίας.
