Η Νέα Δημοκρατία κατέθεσε επίσημα την πρότασή της για τη συνταγματική αναθεώρηση, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο θεσμικού διαλόγου για το μέλλον της λειτουργίας του κράτους, της Δικαιοσύνης, της Δημόσιας Διοίκησης και των πολιτικών θεσμών. Η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε περίπου 30 συνταγματικές διατάξεις και επιχειρεί να εισαγάγει αλλαγές που αφορούν τη λογοδοσία του πολιτικού συστήματος, την αξιολόγηση στη δημόσια διοίκηση, την οικονομική διακυβέρνηση, αλλά και νέα ζητήματα που συνδέονται με την ψηφιακή εποχή και την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι βασικοί άξονες της πρότασης έχουν ως εξής:
Δικαιοσύνη
- Αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών.
- Ενίσχυση της αρχής του φυσικού δικαστή.
- Συμμετοχή των δικαστών στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων.
- Ενίσχυση του ρόλου του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.
Δημόσια Διοίκηση
- Αναθεώρηση του άρθρου 103 σχετικά με τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.
- Σύνδεση της μονιμότητας με διαδικασίες αξιολόγησης και απόδοσης.
- Ενίσχυση της λογοδοσίας και της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης.
Πρόεδρος της Δημοκρατίας
- Καθιέρωση μίας μόνο θητείας διάρκειας έξι ετών αντί των δύο πενταετών θητειών.
Εκλογικό Σύστημα
- Συνταγματική κατοχύρωση της κυβερνησιμότητας και της εύλογης αναλογικότητας.
- Επέκταση της επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς που κατοικούν στην Ελλάδα.
- Μείωση του ηλικιακού ορίου εκλογιμότητας βουλευτών στα 21 έτη.
Οικονομική Διακυβέρνηση
- Κατοχύρωση κανόνων δημοσιονομικής σταθερότητας.
- Περιορισμός της δημιουργίας υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
- Ενίσχυση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών.
Τεχνητή Νοημοσύνη και Ψηφιακά Δικαιώματα
- Εισαγωγή συνταγματικής αναφοράς στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
- Προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων έναντι αλγοριθμικών συστημάτων και αυτοματοποιημένων αποφάσεων.
- Δημιουργία συνταγματικού πλαισίου για τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.
Ανεξάρτητες Αρχές
- Νέο πλαίσιο επιλογής των διοικήσεων των ανεξάρτητων αρχών.
- Διαδικασίες αξιολόγησης και κοινοβουλευτικής έγκρισης με στόχο τη διαφάνεια και τη θεσμική νομιμοποίηση.
Παιδεία
- Επανέρχεται προς αναθεώρηση το άρθρο 16 του Συντάγματος.
- Ανοίγει εκ νέου η συζήτηση για τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και θεσμικά ζητήματα της επόμενης περιόδου, καθώς αρκετές από τις προτεινόμενες αλλαγές αγγίζουν τον πυρήνα της οργάνωσης της Πολιτείας και της σχέσης κράτους – πολίτη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσουν οι προτάσεις που αφορούν τη Δικαιοσύνη, τη μονιμότητα στο Δημόσιο και το άρθρο 16.
